Credit Manager Magazine 12/2022

46 www.creditmanagermagazine.pl GRUDZIEŃ / DECEMBER 2022 sunku do roku poprzedniego i 226% w po- równaniu do I kwartału bieżącego roku. Nominalnie to nadal kilkukrotnie mniej niż u światowego giganta – Saudi Aramco – któ- ry w całym I półroczu już osiągnął zysk 90 mld USD. CEO ExxonMobil, Darren Woods, twierdzi, że zwiększone zyski to efekt inwe- stycji w nowe złoża ropy i gazu oraz w ciekły gaz, na który jest teraz zwiększony popyt. 20,4 mld USD straty w I kwartale bieżącego roku dla BP wynikają z odpisania wartości aktywów pochodzących z działalności w Ro- sji, przede wszystkim udziałów w Rosniefcie. Koszt odtworzenia (replacement cost profit or loss) wyniósł znacznie więcej, niż ocze- kiwano – zamiast przewidywanych 4,5 mld USD aż 6,2 mld USD. W czołowych 10 koncernach z sektora ropy i gazu pod względem przychodów oprócz koncernów wymienionych w tabeli znajdują się TotalEnergies, Chevron, Gazprom i Ma- rathon. Gazprom nie podał swoich wyników za 2022 rok, więc nie wiemy, czy i jakie zyski odnotował. Windfall tax funkcjonował w liberalizmie gospodarczym Margaret Thatcher Podatek od zysków nadzwyczajnych ma dziś swoje szczególne uzasadnienie, ale warto wie- dzieć, że był on już stosowany w przeszłości. W 1981 roku rząd Margaret Thatcher z kan- clerzem skarbu, Geoffreyem Howe’em, wpro- wadzili 2,5-procentowe opodatkowanie dla banków, które generowało nadmiarowe zy- ski w wyniku wzrostu stóp procentowych do 17%, a jednocześnie utrzymywało niskie oprocentowanie na lokatach. Za sprawą po- datku wygenerowano wówczas 400 mln fun- tów, a według think tanku Institute for Go- vernment aż 3 mld funtów (po uwzględnie- niu dzisiejszej wartości pieniądza). Argumentem za wprowadzeniem podatku był fakt, że bezpośrednim źródłem nadmia- rowych zysków okazała się decyzja rządu o podniesieniu stóp procentowych. Plan bu- dżetowy był przez większość ekonomistów krytykowany, jednak pod koniec 1982 roku uwidoczniły się jego zakładane rezultaty – spadek inflacji, także dzięki podniesieniu innych podatków. W kolejnym roku, tj. 1983, podatek od do- chodów nadzwyczajnych nałożono na kon- cerny wydobywające ropę i gaz na Morzu Północnym. Wywołało to stanowczy sprze- ciw motywowany brakiem możliwości pro- wadzenia niezbędnych inwestycji w wyniku nałożenia podatku. Wbrew obawom sektora jego rozwój kwitł. Z podobną argumentacją w 1997 roku podatek od nadmiarowych zy- sków sprywatyzowanych spółek energetycz- nych wprowadził premier Wielkiej Brytanii, Gordon Brown. W tym roku już w maju Boris Johnson nało- żył podatek na spółki energetyczne. Objął on 25% zysków z wydobycia ropy i gazu na Mo- rzu Północnym, a jednocześnie zwolniono firmy z 80% podatków związanych z nowymi inwestycjami w paliwa kopalne. Ówczesny kanclerz skarbu, Rishi Sunak, zapowiedział, że podatek ma obowiązywać do powrotu cen surowców do historycznych wartości, jednak nie określił ich poziomu. Niezależnie od tego podatek nie będzie obowiązywał dłużej niż do 31.12.2025 i ma objąć zyski odnotowane po wprowadzeniu go w życie. Nieobjęcie podatkiem zysków odnotowa- nych przed czasem jego wprowadzenia jest pozytywną różnicą w porównaniu z poprzed- nimi przypadkami. Z drugiej strony nało- I kwartał 2022 I kwartał 2021 Zmiana rok do roku II kwartał 2022 II kwartał 2021 Zmiana rok do roku mld USD % % Saudi Aramco 39,5 21,7 80 48,4 25,5 90 Shell 7,1 5,7 20 18 3,4 430 PetroChina 5,9 4,2 40 – 3,7 – ExxonMobil 5,5 2,7 100 17,9 4,7 280 Sinopec 3,3 2,7 20 – 3,1 – BP -20,4 4,7 -540 9,3 3,1 200 Zyski netto koncernów z sektora ropy i gazu. Źródło: opracowanie własne PIE na podstawie raportów kwartalnych koncernów ANALIZY