Credit Manager Magazine 12/2022

45 www.creditmanagermagazine.pl GRUDZIEŃ / DECEMBER 2022 Koncerny zarabiają krocie na wojnie. Podatek od nadmiarowych zysków wprowadzała już Thatcher Wojna na Ukrainie i sankcje nałożone na Rosję spowodowały wiele nieprzewidzianych turbulencji, zwłaszcza na rynkach energii. I choć obecna, niezależna od woli większości z nas sytuacja w powszechnym odbiorze kojarzy się przede wszystkim z coraz uboższym zasobem portfela i koniecznością oszczędzania, to dla niektórych firm okazała się przyczyną powstania nadmiarowych zysków. Ta sytuacja domaga się rozsądnego i sprawiedliwego zarządzania tym bardziej, że straty ponoszą odbiorcy energii. Jednym z ciekawszych rozwiązań, mogących uregulować sytuację, jest tzw. windfall tax. Na czym polega ten podatek i jakie jest uzasadnienie jego wprowadzenia? Od sensownego opodatkowania mogą zależeć dalsze losy wojny W uproszczeniu można przyjąć, że windfall tax to podatek dotyczący firm, które osiągnę- ły nieoczekiwanie ogromne zyski w wyniku wystąpienia niezależnych od swoich działań na rynku.Wzrost zyskóww stosunku do ubie- głego roku dla firm z sektora ropy i gazu wy- nika częściowo z po-pandemicznego wzro- stu gospodarek, a częściowo jest także skut- kiem inwazji Rosji na Ukrainę i nałożonych na Kreml sankcji. Najlepiej byłoby, gdyby podatkiem od zy- sków nadzwyczajnych objąć tylko część nad- miarowych przychodów, które wynikają z nie- przewidzianych turbulencji na rynkach ener- gii i wynikających z inwazji naUkrainę.Wten sposób część z tych zysków pozostanie w rę- kach firm i będzie je można wykorzystać do celów inwestycyjnych lub zapewnienia stabil- ności finansowej w czasach kryzysu. Kwestią otwartą pozostaje problem, na ile nad- miarowe zyski mogą napędzić rozwój spółek, a na ile powinny być wypłacone w formie dy- widendy. Kolejny argument za wprowadze- niem podatku wynika z opisanej powyżej de- finicji. Jego celem jest sprawiedliwy podział nieoczekiwanych zysków firm z odbiorcami końcowymi, których najbardziej dotykają zmiany na rynku. Unia Europejska, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Au- stralia i inne kraje wprowadziły sankcje na Rosję. Ich treścią są m.in. embarga na nie- Magdalena Maj Kierownik zespołu klimatu i energii w Polskim Instytucie Ekonomicznym które produkty importowe, co z kolei rodzi konieczność szukania nowych dostawców i odbija się na cenach rynkowych produktów. Nadmiarowe zyski spółek są w dużej mierze spowodowane decyzjami rządów o ogranicza- niu współpracy z Rosją. Gdyby państwa, za- miast wprowadzać sankcje, prowadziły busi- ness as usual, sytuacja na rynkach energii, a za- tem i zyski spółek, kształtowałaby się inaczej. W takim rozumowaniu opodatkowanie tych zysków przez rządy wydaje się jeszcze bar- dziej uzasadnione. Inaczej musielibyśmy się zgodzić na to, że na trudnej sytuacji niektóre podmioty nieoczekiwanie ogromnie zyskują, także w wyniku decyzji politycznych, pod- czas gdy inne grupy znacznie tracą. Trudna sytuacja uboższych gospodarstw domowych i małych przedsiębiorstw może wpłynąć na nastroje względem zaangażo- wania naszego kraju w wojnę na Ukrainie. Ponieważ przyczyna wystąpienia nadmiaro- wych zysków jest niezależna od działań spół- ek, trzeba założyć, że wprowadzony podatek będzie obowiązywał tak długo, jak będzie ist- nieć przyczyna wysokich cen surowców. Zyski koncernów naftowych wzrastają kilkukrotnie Już w 2021 roku koncerny naftowe genero- wały większe zyski przez podwyższone ceny gazu. Po inwazji Rosji na Ukrainę łańcuchy dostaw zostały zachwiane, co przełożyło się na jeszcze wyższe ceny ropy. Podczas gdy kon- cerny i ich akcjonariusze cieszą się zyskami, w czerwcu cena benzyny przekroczyła 8 zł/l. Zyski największego europejskiego koncer- nu z sektora ropy i gazu Shell w II kwartale sięgnęły 430% w stosunku do roku poprzed- niego. Wyniosły 18 mld USD i 157% więcej w porównaniu do I kwartału bieżącego roku. W tym czasie zyski największej amerykań- skiej spółki ExxonMobil wyniosły 17,85 mld USD, tj. odnotowano wzrost o 281% w sto- ANALIZY „W 1981 roku rząd Margaret Thatcher z kanclerzem skarbu, Geoffreyem Howe’em, wprowadzili 2,5-procentowe opodatkowanie dla banków, które generowało nadmiarowe zyski w wyniku wzrostu stóp procentowych do 17%, a jednocześnie utrzymywało niskie oprocentowanie na lokatach.”