Credit Manager Magazine 12/2022

47 www.creditmanagermagazine.pl GRUDZIEŃ / DECEMBER 2022 ANALIZY Zebrane fundusze mają trafić przez transfery bezpośrednie, mechanizmy kompensacyjne i zachęcające do redukcji zużycia energii oraz wsparcie dla inwestycji w niskoemisyjne technologie i inne projekty zgodne z założe- niami REPowerEU. Kraje członkowskie część zebranych funduszy przeznaczą do wspólnej puli UE. Wprowadzenie obowiązkowej re- dukcji zużycia energii w szczycie o 5% i do- browolnie o 10% pomniejszy szacowane zy- ski budżetowe. Z założenia zaproponowane rozwiązania są tymczasowe i wyjątkowe. Mogą zacząć obo- wiązywać od 1.12.2022 do 31.12.2023. Cele re- dukcji energii elektrycznej będą stosowane do 31.03.2023, a limit na jej cenę do 30.06.2023. Kraje członkowskie mogą pozostać przy opra- cowanych przez siebie środkach pod wa- runkiem ich kompatybilności z założeniami opracowanymi na poziomie wspólnoty i co najmniej takimi samymi efektami ilościowy- mi. Kolejna propozycja złożona do Komisji przez 15 krajów UE, włączając Francję i Pol- skę, dotycząca wprowadzenia maksymalnej ceny gazu nie została póki co przyjęta. Magdalena Maj Kierownik zespołu klimatu i energii w Polskim Instytucie Ekonomicznym. Doświadczenie zdobywała pracując w Holandii w startupie technologicz- nym, w czeskimprzedsiębiorstwie ener- getycznym i firmach konsultingowych w Polsce. Absolwentka Politechniki Warszawskiej z tytułem inżyniera ener- getyki oraz Politechniki Śląskiej i In- stituto Superior Técnico w Lizbonie z tytułem magistra energetyki i za- rządzania. Ten utwór (z wyłączeniem grafik) został udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowe przez klubjagiellonski.pl żenie tego podatku na przyszłe zyski może zniekształcić zachowania graczy rynkowych. Pomysł tymrazemwzbudził także kontrower- sje z powodu nie dość wyraźnego rozpozna- nia wpływu decyzji politycznych na wielkość zysków. Pojawiła się obawa, że wprowadzone rozwiązania nie będą tymczasowe. Implemen- tacja podatku powinna być tak zaplanowana, żeby nie doprowadzić do znacznego spad- ku inwestycji i produkcji krajowej w ode- rwaniu od popytu, gdyż może to oznaczać zwiększoną zależność importową i większe koszty końcowe dla odbiorcy oraz mniejszy dodatni wpływ na całą gospodarkę krajową. Windfall tax już w marcu wprowadziły Wło- chy dla firm z sektora energetycznego, które zyskują na wysokich cenach gazu i ropy. Po- czątkowo podatek miał wynosić 10% zysków nadmiarowych, następnie zaś 25%. Ostatecz- nie według doniesień Reutersa egzekucja da- niny nie jest efektywna i zamiast 10-11 mld EUR rząd Draghi zebrał prawdopodobnie ok. 2 mld EUR, co jest spowodowane odmową płacenia podatku przez spółki, które argu- mentowały, że wysokie ceny surowców wpły- wają negatywnie także na ich działalność. Podatek od zysków nadzwyczajnych jeszcze pod koniec zeszłego roku wprowadziła Hisz- pania, a w tym roku Grecja. Belgia, Niemcy i Austria nadal tę opcję rozważają. Poza Unią różne formy podatków dla różnych sekto- rów powstają w Chile, Pakistanie i Indiach, których to rządy zdążyły już zareagować na spadek cen ropy i ograniczyć podatek dla krajowych producentów tego surowca. Jest zgoda Rady UE na podatek 14 września bieżącego roku Komisja Euro- pejska przedstawiła wniosek Rady w spra- wie projektu rozporządzenia o interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii. Został on przyjęty 30 września przez Radę składającą się z ministrów energetyki państw członkow- skich. Rozporządzenie zakłada wspólne dla krajów UE wymagania dotyczące redukcji zużycia energii elektrycznej oraz pobieranie i redystrybucję do odbiorców końcowych nadmiarowych zysków z sektora energetycz- nego dla różnych grup podmiotów, a zatem windfall tax. Pierwsza grupa podmiotów, których dotyczy rozporządzenie, to wytwórcy energii elek- trycznej z OZE (poza elektrowniami szczyto- wo-pompowymi), energii jądrowej, odpadów, produktów naftowych, torfu i węgla brunatne- go. Zyski ze sprzedaży energii na rynku przez tych wytwórców zostaną ograniczone do 180 EUR/MWh. Zatemniezmienionyzostajemechanizmdzia- łania hurtowego rynku energii, w którym cena kształtowana jest w oparciu o wysokość kosztów zmiennych, a dokładniej krańcowe- go kosztu wytworzenia energii elektrycznej. Na bazie poziomu tych kosztów (od najniż- szych do najwyższych) tworzona jest krzywa podaży (tzw. merit order lub stos). Krzywa popytu, przecinając się z krzywą podaży, wy- znacza aktualną rynkową cenę energii. Do lutego bieżącego roku mimo różnic na rynkach krajów UE ceny energii elektrycz- nej w ostatnich dekadach nie przekraczały 180 EUR/MWh, dlatego przed inwazją na Ukrainę nikt wyższych cen niż dotychczas nie zakładał. Poza tym uśrednione koszty wytworzenia energii (LCOE – Levelised Cost of Energy) technologii objętych limitem są znacznie niższe niż 180 EUR/MWh. Potencjał inwestycyjny producentów energii nie powinien zostać zahamowany. W Pol- sce energetyka fotowoltaiczna ma 10-krot- ny wzrost mocy w stosunku do 2018 roku, a wiatrowa zaś 20%. Średnia cena energii wynosiła w ostatnich latach znacznie poniżej tego limitu: 46,7 EUR/MWh w 2020 roku i 87 EUR/MWh w 2021. Maksymalnie 67% nadzwyczajnych zysków zostanie w firmach. Nadzwyczajne zyski to te przekraczające 120% dochodów do opodat- kowania z 4 ostatnich lat. Druga grupa podmiotów objętych podat- kiem dotyczyć ma sektora ropy, gazu i węgla kamiennego, w których co najmniej 75% ob- rotów jest generowanych przez wydobycie, ra- finację produktów naftowych lub wytwarzanie produktów koksowania węgla. Składki mają być naliczane za rok 2022 i/lub 2023 od mini- mum 33% dochodu podatkowego przekracza- jącego 20% średnich dochodów podatkowych (zgodnie z krajowym prawem podatkowym) w 4 poprzednich latach (od 2018 roku). „W tym roku już w maju Boris Johnson nałożył podatek na spółki energetyczne. Objął on 25% zysków z wydobycia ropy i gazu na Morzu Północnym, a jednocześnie zwolniono firmy z 80% podatków związanych z nowymi inwestycjami w paliwa kopalne.”