Credit Manager Magazine 9/2023

Dlaczego to się dzieje? Powyższe działania mogą doprowadzić do zachwiania możliwości kontynuowania działalności gospodarczej. Dlaczego firmy to robią? Wśród motywów tych działań możemy wymienić zwiększenie zysku, ukrycie strat, ukrycie ryzyka finansowe‐ go, uzyskanie dostępu do kapitałów, któ‐ rych otrzymanie w inny sposób byłoby niemożliwe, przekonanie kredytodawców, pożyczkodawców, partnerów handlo‐ wych, manipulowanie podstawowymi wskaźnikami używanymi w analizie finan‐ sowej, podretuszowanie osiągnięć mena‐ dżerów czy uniknięcie negatywnych skut‐ ków kontroli ze strony właścicieli. W USA w 2000 roku doszło do ogromnej fali nieoczekiwanych oszustw finanso‐ wych. Większa część tych skandali księ‐ gowych miała miejsce w dużych spółkach publicznych. wynik finansowy, który dostarcza in‐ formacji o rentowności działalności przedsiębiorstwa, ewentualnej dywi‐ dendzie czy też możliwości wzrostu wartości akcji, zdolność jednostki do terminowej spłaty zobowiązań, a tym samym płyn‐ ności finansowej i wypłacalności, struktura źródeł finansowania czyli stosunek kapitału własnego do kapita‐ łów obcych, a tym samym zadłużenie. Sprawozdanie finansowe jest efektem fi‐ nalnym prowadzonej księgowości i, w for‐ mie pełnej, obejmuje bilans, rachunek zy‐ sków i strat, sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych, zestawienie zmian w kapitale własnym oraz informację do‐ datkową. Sprawozdanie finansowe, a wła‐ ściwie informacje w nim zawarte, są cen‐ nym źródłem informacji przede wszyst‐ kim dla odbiorców zewnętrznych. Poten‐ cjalni inwestorzy będą zainteresowani kondycją finansową przedsiębiorstwa, urzędy skarbowe będą zainteresowane kwestiami podatkowymi, natomiast dla banków, czy partnerów handlowych, sprawozdanie finansowe w dużej mierze potwierdzi, lub też nie, wiarygodność kredytową. W procesie oceny kredytowej, najczęściej poddawane interpretacji są: Co najczęściej jest manipulowane? Przykładem błędnych praktyk księgowych jest ujmowanie wśród pozycji aktywów elementów, które w ogóle nie generują przychodów, czyli nie spełniają podsta‐ wowego warunku definicyjnego aktywów. Prawidłowy obraz jednostki w rachunku zysków i strat kreuje się poprzez kwalifi‐ kowanie przychodów i kosztów do wła‐ ściwych pozycji, współmierności przy‐ chodów i kosztów oraz ujęcia odpisów aktualizujących. Analizując informację dodatkową jako miejsce przestępstw „bia‐ łych kołnierzyków” należy zwrócić uwagę na problem zatajania informacji, które powinny być ujawnione w tej części spra‐ wozdania finansowego. Najlepszym przy‐ kładem zatajeń może być utajenie infor‐ macji o postępowaniu sądowym w spra‐ wie o znacznej wartościowania, czy też udzielonej gwarancji. Sprawozdania finansowe stanowią podstawę i główne źródło analizy wypłacalności kontrahentów. To przede wszystkim w oparciu o te dane każdy credit manager podejmuje decyzje o przyznaniu określonej wysokości limitu kredytowego. Dlatego informacje prezentowane w sprawozdaniach finansowych powin‐ ny być sporządzone zgodnie z istniejącymi zasadami rachunkowości, czyli rzetelnie, jasno, porównywal‐ nie i wiarygodnie. Jednak obowiązujące regulacje dopuszczają możliwość dokonania wyboru rozwiązań i dostosowania zasad, aby w sposób rzetelny, tzn. jak najbliższy realnemu stanowi gospodarczemu, przed‐ stawić sytuację finansową przedsiębiorstwa. Niestety, możliwość licznych rozwiązań powoduje wiele po‐ kus, a jedną z nich jest celowe „upiększanie” rzeczywistości. Czy są jakieś narzędzia, które pozwalają nam zidentyfikować takie sprawozdania? Wykrywanie manipulacji księgowych w sprawozdaniach finansowych Robert Dyrcz Redaktor Naczelny, Założyciel i Prezes Zarządu PICM „Prawidłowy obraz jednostki w rachunku zy‐ sków i strat kreuje się poprzez kwalifikowanie przychodów i kosztów do właściwych pozycji, współmierności przychodów i kosztów oraz ujęcia odpisów aktualizujących.” Jednym z najbardziej znanych przykładów jest Enron – wiodąca firma energetyczna, która ogłosiła upadłość pod koniec 2001 roku w wyniku oszustwa księgowego. Upadłość ta miała katastrofalne skutki – tysiące pracowników straciło pracę, a in‐ westorzy zainwestowane środki finanso‐ we. Zaledwie kilka miesięcy później zo‐ stały ujawnione złe wiadomości na temat World-Com. Największa firma telekomu‐ nikacyjna w USA była zaangażowana w oszustwa księgowe. Klęskę poniósł A. An‐ dersen, który był audytorem zewnętrz‐ nym zaangażowanym w obydwóch fir‐ mach, musiał oddać swoje licencje, a Amerykańska Komisja Papierów Warto‐ ściowych i Giełd (SEC) odebrała mu pra‐ wo do wykonywania zawodu. W odpowie‐ dzi na falę wykrytych skandali wprowa‐ dzono odpowiednie regulacje i reformy, mające na celu powstrzymanie pojawiania się podobnych zjawisk w przyszłości. www.creditmanagermagazine.pl WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2023 38 EDUKACJA