Credit Manager Magazine 9/2022

40 www.creditmanagermagazine.pl WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2022 ANALIZY Ryzyko inwestycyjne w warunkach zawirowań geopolitycznych Od niemal trzech lat dominujący wpływ na procesy gospodarcze w Polsce mają czynniki zewnętrzne. W latach 2020-2021 była to pandemia koronawirusa i związany z nią kryzys gospodarczy, a od lutego 2022 roku jest to głównie tocząca się na Ukrainie wojna. Gospodarcze skutki wojny na Ukrainie z polskiego punktu widzenia są wielowymiarowe. Przede wszystkim jednak zwrócić należy uwagę na wzrost ogólnego poziomu niepewności, który wpływa negatywnie na dynamikę nakładów inwestycyjnych, a ta z kolei warunkuje wolumen działalności i konkurencyjność przedsiębiorstw w nadchodzących okresach. Wpływ wojny na Ukrainie zaznacza się także wysokimi cenami energii, surowców energetycznych oraz pozostałych surowców. Są one jedną z głównych (choć nie jedyną) przyczyn rozpędzającej się inflacji, która stanowi obecnie jeden z najpoważniejszych problemów polskiej gospodarki. Wpływ niepewności na poziom ryzyka Pojęcia niepewności i ryzyka pozornie są bli- skoznaczne, jednak z punktu widzenia oceny perspektyw inwestycyjnych w branżach go- spodarki należy je jednoznacznie rozróżnić i wskazać mechanizm wzajemnego między nimi powiązania. Ryzyko inwestowania, będą- ce głównym zjawiskiem analizowanym w pre- zentowanym artykule, definiuje się jako praw- dopodobieństwo uzyskania oczekiwanego zwrotu z zainwestowanego kapitału. Pojęcie niepewności w naukach ekonomicznych ro- zumie się natomiast na różne sposoby. W du- żym uproszczeniu powiedzieć można skró- towo, że odnosi się ono do niemożności wskazania prawdopodobieństwa wystąpienia określonych warunków zewnętrznych (poza- ekonomicznych). Warunkami takimi w bie- żącej perspektywie są tocząca się za polską granicą wschodnią wojna na Ukrainie, czy spór między polskim rządem a instytucjami unijnymi, rzutujący na pozyskanie przez Pol- skę europejskich środków finansowych. Czynników tych nie daje się modelować w spo- sób ekonometryczny, a więc z punktu wi- dzenia modeli ekonomicznych stanowią źró- dło wspomnianego wzrostu niepewności. Wzrost niepewności wpływa zatem na zmniej- szenie zaufania do gospodarczych prognoz, projekcji i analiz, jako że opierać się one muszą na zwiększonej liczbie pozaekono- micznych założeń, w normalnej sytuacji nie Jacek Fundowicz Wiceprezes Zarządu Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych Krzysztof Łapiński Wiceprezes Zarządu Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych dr Bohdan Wyżnikiewicz Prezes Zarządu Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych branych pod uwagę. Zmiana zewnętrznych założeń wpływać musi ponadto na zmianę finalnych prognoz, które w obecnej sytuacji są w większym stopniu rozchwiane niż w nie- dalekiej jeszcze przeszłości. Badania poziomu ryzyka inwestycyjnego w branżach polskiej gospodarki prowadzone są przez zespół Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych od 1992 roku. Wyniki tych analiz publikowane są cyklicznie co pół roku w raportach pt. Branżowy ranking ryzy- ka. Czynniki wpływające na poziom ryzyka w przedsiębiorstwach poddawane są kwanty- fikacji, a następnie na ich podstawie dla każdej branży gospodarki wyznaczany jest syntetycz- ny wskaźnik poziomu ryzyka, pozwalający na uszeregowanie wszystkich rodzajów dzia- łalności w ranking – w kolejności od branż o najniższym ryzyku, do branż o najwyższym ryzyku. Odrębna lista zestawiana jest dla dzia- łalności przemysłowych, a odrębna – dla dzia- łalności poza przemysłem. W obu przypad- kach branże przypisane zostają do pięciu umownych kategorii ryzyka: od małego, po- przez średnie, podwyższone i wysokie do bardzo wysokiego. Przesunięcia branż między kategoriami świadczą o wzroście lub spad- Wykres 1 Udział kategorii ryzyka inwestycyjnego w przychodach przemysłu Źródło: Branżowy ranking ryzyka, Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych