Credit Manager Magazine 9/2022

32 www.creditmanagermagazine.pl WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2022 MAKROEKONOMIA Projekt opodatkowania importu: stali, alum- inium, cementu, nawozów, energii elektrycz- nej został przedstawiony przez KE w 2021 r., natomiast w marcu 2022 r. państwa członkow- skie zatwierdziły tzw. mapę drogową CBAM, ale bez decydowania o kilku kluczowych wa- runkach, które pozostają przedmiotem spo- ru, m.in. opodatkowania sektora produkcji wodoru. W kwietniu 2022 r. KE zaproponowała pro- jekt modernizacji dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych, dotychczas najważniejszego aktu do zwalczania zanieczyszczeń przemysło- wych (m.in . dwutlenku siarki, tlenków azotu, rtęci, chloru). Zaktualizowane przepisy będą zawierać bardziej restrykcyjne limity emisji zanieczyszczeń przyznawane przez krajo- wych regulatorów i obejmą dodatkowe ob- szary działalności przemysłowej, m.in . ko- palnie metali, zasobów rzadkich, giga-fabry- ki baterii elektrycznych oraz duże hodowle zwierząt. Nowe prawo ma zwiększyć transpa- rentność danych na temat emitentów zanie- czyszczeń poprzez poprawę funkcjonalności dedykowanego portalu. Jego dostosowanie do celów EZŁ ma ukierunkować inwestycje przemysłowe na innowacje oraz znacząco przyspieszyć transformację konwencjonal- nych elektrowni i elektrociepłowni (zwłasz- cza węglowych), choć wiąże się to z dużymi kosztami dla ich operatorów. Finansowanie zielonej transformacji przemysłu Istotny dla dekarbonizacji przemysłu unijne- go jest także nowy mechanizm sprawiedliwej transformacji, który ma zapobiec nierówno- miernemu obciążeniu kosztami transforma- cji gospodarczej i wykluczeniu grup społecz- nych potencjalnie najbardziej wrażliwych na zmiany. Pierwotnie zaproponowany przez KE mecha- nizm obejmował fundusze w wysokości 7,5 mld euro. Ostatecznie, podczas specjalnego posiedzeniaRadyEuropejskiej w lipcu2020 r., państwa członkowskie ustaliły kwotę 17,5 mld euro (7,5 mld euro z wieloletnich ram finansowych i 10 mld z instrumentu NextGe- nerationEU). Na mechanizm sprawiedliwej transformacji oprócz funduszu składa się program InvestEU oraz pożyczki z Europej- skiego Banku Inwestycyjnego. Łączna pula dostępnych środków ma wynieść ponad 100 mld euro. W 2020 r. KE uruchomiła też plat- formę sprawiedliwej transformacji, oferując wsparcie techniczne i doradztwo regionom i sektorom uzależnionym od węgla. Minimum 30% środków z wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021-27 oraz 37% z instrumentu NextGenerationEU zostanie przeznaczone na cele klimatyczne. Oznacza to ich obecność we wszystkich unijnych pro- gramach, także w unijnym programie badaw- czym Horyzont, z którego budżetu finanso- wane są m.in. projekty w sieci EIT Manufac- turing. Projekt ten jest efektem partnerstwa ponad 50 europejskich instytucji akademic- kich i przedstawicieli przemysłu, których współpraca ma służyć m.in. komercjalizacji ważnych projektów naukowych. Z kolei wspominany już wcześniej fundusz innowacyjny UE ETS zapewnia finansowa- nie projektów wdrażających innowacyjne technologie niskoemisyjne na skalę przemy- słową w kluczowych sektorach: wodoru, ce- mentu, stali, chemikaliów, energii słonecznej, biopaliw, wychwytywania i składowania CO₂ (CSS). Budżet funduszu na lata 2020–2030 wynosi ok. 10 mld euro. Pierwsze zaproszenie do składania wniosków w 2020 r. przewidywało finansowanie w wy- sokości 1 mld euro dla dużych projektów do- tyczących czystych technologii (ma pomóc im w przezwyciężeniu ryzyka związanego z komercjalizacją i demonstracją na dużą skalę). W przypadku obiecujących projek- tów, które jeszcze nie są gotowe do wpro- wadzenia na rynek, KE przeznaczyła odręb- ny budżet w wysokości 8 mln euro na pomoc w opracowywaniu projektów. Istotnym aspektem EZŁ jest również tzw. zielona taksonomia, czyli katalog inwestycji, które UE uznaje za zielone, tzn. przyczynia- jące się do zrównoważonego rozwoju i osią- gnięcia celów klimatycznych przez Unię. Tak- sonomia ma pomóc w stworzeniu środowiska biznesowego dla inwestycji w transformację europejskiego przemysłu, czyli spowodować przekierowanie kapitału z „brudnych” inwe- stycji na te czyste. Wyzwania dla unijnego i polskiego przemysłu Najpoważniejszymwyzwaniem jest zapełnie- nie luki finansowej pomiędzy deklarowany- mi funduszami w ramach EZŁ, a potrzebami zgłaszanymi przez przedstawicieli przemysłu na przeprowadzenie kompleksowej trans- formacji. Narzucone na europejski przemysł silne ograniczenia w emisji, nie połączone ze strumieniem inwestycji finansowych mogą spowodować ogromne koszty zazieleniania energochłonnych sektorów, które oddalą per- spektywę konkurencyjnej, unijnej gospodarki. W przypadku produkcji stali, jak podkreślają autorzy raportu zamówionego przez Parla- ment Europejski w grudniu zeszłego roku, wprowadzenie nowej technologii stali nisko- emisyjnej będzie wymagało 50-60 mld euro inwestycji oraz 80-120 mld euro rocznie na pokrycie kosztów kapitałowych i operacyj- nych tego przedsięwzięcia. Tymczasem europejski sojusz na rzecz czy- stej stali pozyskał do połowy 2021 r. jedynie ok. 700 mln euro z unijnych pieniędzy pu- blicznych – w tym z programu „Horyzont Eu- ropa” – i 1 miliard euro z sektora prywatnego. W strategii przemysłowej zdefiniowano 30 krytycznych surowców mineralnych niezbęd- nych do powodzenia podwójnej transforma- „Przepisy mają wzmocnić innowacje i wymusić wzrost inwestycji w technologie służące realizacji tych celów. Docelowo ma zwiększyć się odporność łańcucha dostaw baterii w UE. Powodzenie tego planu umożliwiłoby skuteczną i konkurencyjną transformację europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i wpłynęłoby na sposoby magazynowania energii, m.in. poprzez rozwój drogiej obecnie technologii baterii litowo-jonowych jako magazynów energii.” „Z kolei wspominany już wcześniej fundusz innowacyjny UE ETS zapewnia finansowanie projektów wdrażających innowacyjne technologie niskoemisyjne na skalę przemysłową w kluczowych sektorach: wodoru, cementu, stali, chemikaliów, energii słonecznej, biopaliw, wychwytywania i składowania CO₂ (CSS). Budżet funduszu na lata 2020–2030 wynosi ok. 10 mld euro.”