Credit Manager Magazine 7/2025

ANALIZA “Powiązania typu ‘backward’ polegają na wykorzystaniu dóbr pochodzenia zagranicznego w gospodarce krajowej (w popycie finalnym lub do produkcji eksportowej).” “Powiązania typu ‘forward’ są związane z dostarczaniem dóbr na potrzeby gospodarek zagranicznych. Silne powiązania typu forward oznaczają duże znaczenie zagranicznych odbiorców dla krajowych producentów.” www.creditmanagermagazine.pl LIPIEC 2025 50 lub do produkcji eksportowej). Silne powiązania typu backward oznaczają duże znaczenie zagranicznych dostawców dla krajowych producentów i konsumentów. Dla przykładu, firma produkująca w Polsce silniki spalinowe może korzystać z części produkowanych na Słowacji. Powiązania typu forward są związane natomiast z dostarczaniem dóbr na potrzeby gospodarek zagranicznych. Silne powiązania typu forward oznaczają duże znaczenie zagranicznych odbiorców dla krajowych producentów. I tak na przykład, silnik spalinowy wyprodukowany w Polsce może zostać wyeksportowany na potrzeby fabryki w Czechach, w której zostanie wykorzystany do zmontowania gotowego samochodu. Przytaczane w dalszej części artykułu statystyki będą miarami obu typów powiązań. Aby lepiej zrozumieć omawiane dalej wskaźniki, należy najpierw się zastanowić nad przeznaczeniem (i) importowanych dóbr w krajowej gospodarce oraz (ii) eksportowanych dóbr w gospodarkach zagranicznych. Eksportowane (i importowane) są przede wszystkim zarówno dobra finalne, jak i pośrednie. Dobra finalne to produkty gotowe, które służą zaspokojeniu popytu finalnego w kraju importującym, gdzie są konsumowane, nabywane jako środki trwałe (inwestycje) lub nabywane jako zapasy. Dobra pośrednie są natomiast wykorzystywane na potrzeby albo krajowego popytu finalnego (tj. do produkcji dóbr finalnych na rynek krajowy), albo eksportowego (tj. do produkcji dóbr finalnych i pośrednich reeksportowanych do innych krajów). Innymi słowy, część eksportu z Polski do Niemiec jest związana z niemieckim popytem finalnym, a część jest efektem popytu na komponenty potrzebne do niemieckiej produkcji eksportowej – z perspektywy Polski są to powiązania typu forward . Jednocześnie, w wyniku powiązań typu backward , na wartość dóbr eksportowanych z Polski składa się nie tylko polska wartość dodana, ale także wartość dodana krajów uczestniczących we wcześniejszych etapach produkcji. Dzięki analizie międzynarodowych przepływów międzygałęziowych możliwe jest określenie zarówno kraju pochodzenia wartości dodanej w przepływach handlowych, jak i docelowego kraju popytu finalnego. finalnym. Udział ten w latach 1995-2022 systematycznie się zwiększał, osiągając 6,1 proc. względem początkowych 3,6 proc. Oznacza to, że coraz większą część wartości dóbr finalnych absorbowanych w Polsce (jako dobra konsumpcyjne, inwestycyjne lub zapasy) stanowiła niemiecka wartość dodana. Mimo to, z punktu widzenia gospodarki niemieckiej, polska gospodarka absorbowała relatywnie niedużą część wartości dodanej Niemiec (1,0 proc. w 2022 r.). Rosnący udział niemieckiej wartości dodanej w polskim popycie finalnym jest przejawem fragmentaryzacji produkcji. W szerszym kontekście ilustruje to importochłonność popytu finalnego, a więc udział łącznej zagranicznej wartości dodanej w polskim popycie finalnym. Zwiększyła się ona z 17,2 proc. w 1995 r. do 32,3 proc. w 2020 r., a więc związany z fragmentaryzacją wzrost specjalizacji doprowadził do silniejszej zależności producentów dóbr finalnych od importowanych części. Zjawisko to potwierdzają również charakterystyki branżowe. Szczególnie wysoki udział niemieckiej wartości dodanej można zaobserwować dla branż, których produkcja jest najsilniej podzielona na wiele wysoce wyspecjalizowanych etapów, ulokowanych w większej liczbie krajów: w produkcji samochodów osobowych, maszyn i urządzeń elektrycznych, chemikaliów i wyrobów chemicznych, metali oraz wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych. W dalszej części artykułu przeanalizowane zostanie znaczenie z jednej strony – niemieckiej wartości dodanej w polskim eksporcie i popycie finalnym, a z drugiej strony – znaczenie niemieckiego popytu finalnego i eksportowego dla polskiej wartości dodanej. Szacunki te uzyskano na podstawie danych z baz Eurostat FIGARO za lata 2010-2022 (Eurostat, 2024) oraz OECD TiVA za lata 1995-2020 (OECD, 2023). Powiązania backward : niemiecka wartość dodana absorbowana przez polski popyt finalny Na wartość dóbr absorbowanych przez polski popyt finalny składa się wartość dodana wykreowana nie tylko w polskiej, ale również w zagranicznej gospodarce. Szacunki wskazują, że spośród wszystkich zagranicznych gospodarek, to niemiecka wartość dodana miała najwyższy udział w polskim popycie