Credit Manager Magazine 7/2025

BIZNES LIPIEC 2025 www.creditmanagermagazine.pl 33 w Polsce nakłady na naukę są czterokrotnie niższe. Programy NCBiR są kierowane wyłącznie do firm komercyjnych, a nie podmiotów badawczych – komentuje prof. Sarna. Dr Zawistowski również dostrzega problem niewystarczających nakładów na badania oraz braku efektywnej współpracy między nauką, administracją publiczną i przemysłem. – Najważniejsze jest stworzenie trwałych mechanizmów współpracy między sektorem nauki, administracji i przemysłu, które zagwarantują korzyści dla wszystkich stron. Państwo powinno odgrywać kluczową rolę w finansowaniu badań i rozwoju, biorąc na siebie ryzyko inwestycji w innowacyjne projekty. Kluczowe jest również promowanie innowacyjnych projektów, które kończą się wdrożeniem konkretnych produktów – mówi. Mimo wielu problemów sytuacja w Polsce stopniowo się poprawia. – W przeszłości małe firmy często nie miały środków na rozwój z powodu wymogu wkładu własnego. Po przystąpieniu Polski do ESA sytuacja uległa zmianie – firmy mogą ubiegać się o pełne finansowanie projektów kosmicznych. Dodatkowo zwiększenie składki członkowskiej ESA sprawiło, że poziom dostępnych funduszy dla polskich firm znacząco wzrósł. Jeżeli ten trend się utrzyma, problemem nie będzie brak środków, lecz brak wartościowych projektów. Obecnie dostępność funduszy na badania i rozwój zwiększyła się również ze względu na sytuację geopolityczną – wiele projektów jest finansowanych z budżetu obronnego. Przed polskimi firmami stoi wyzwanie dostosowania oferty produktów i usług do wysokich standardów wymaganych przez instytucje finansujące, zwłaszcza w projekty z obszaru bezpieczeństwa – podsumowuje dr Zawistowski. Narodowe projekty – między ambicjami a realiami Prof. Marek Sarna podkreśla konieczność podjęcia inicjatywy, która umożliwiłaby uruchomienie dużego, finansowanego z budżetu państwa projektu naukowego. – Wieloletnie starania o misję UVSat obejmującą spektroskopowe i fotometryczne obserwacje obiektów kosmicznych nie wyszły poza fazę A0-B1 (faza planowania – przyp. red.). Pośrednim efektem tych działań było opracowanie przez firmę Creotech platformy satelitarnej dla lekkich satelitów o masie do 60 kg. Od misji BRITE przez wiele lat nie uruchomiono żadnego naukowego polskiego projektu kosmicznego – zauważa prof. Sarna. – Aż do niedawna, kiedy polscy naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymali prestiżowy grant European Research Council, w ramach którego powstaje projekt HYADES (Hydrogen and Deuterium Survey), który – wykorzystując obserwacje w zakresie ultrafioletowym – umożliwia poszukiwanie nieznanych dotąd źródeł wody w naszym Układzie Słonecznym i poza nim – dodaje dr Zawistowski. – Stworzenie całkowicie niezależnego od ESA programu kosmicznego wymagałoby ogromnych nakładów finansowych. Polska uiszcza już do ESA wysoką składkę obowiązkową i ponosi opłaty na programy opcjonalne. Najlepszym rozwiązaniem jest inwestowanie w rozwój kompetencji polskich inżynierów, umożliwianie im zdobywania doświadczenia w najlepszych światowych instytucjach sektora kosmicznego oraz wprowadzanie programów wsparcia finansowego dla firm rozwijających zaawansowane technologie kosmiczne, w tym preferencyjnych programów dla małych i średnich przedsiębiorstw – uważa dr Zawistowski. Przełomowa misja orbitalna z udziałem Polaka W 2025 r. polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski weźmie udział w misji na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w ramach pierwszej polskiej misji technologicznej „Ignis” (łac. ogień). Dwutygodniowa ekspedycja, realizowana we współpracy z ESA i finansowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, stanowi część komercyjnej misji załogowej Ax-4 (Axiom Mission 4). To wydarzenie może przyczynić się do zwiększenia zainteresowania polską branżą kosmiczną oraz przyciągnięcia inwestorów do sektora wysokich technologii. „Misja »Ignis« jest kamieniem milowym dla polskiego przemysłu, technologii i nauki. Umacnia pozycję Polski jako kraju o zaawansowanej technologii wśród czołowych gospodarek świata. Symbolem misji „Ignis” jest biały orzeł rozpościerający skrzydła, który wyraża ogromny rozwój gospodarczy i technologiczny Polski w ostatnich 30 latach” – napisał dr Sławosz Uznański- Wiśniewski po ogłoszeniu nazwy misji. Jako astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej przeprowadzi kilkanaście eksperymentów z zakresu technologii, biologii, medycyny i psychologii, opracowanych przez polskich naukowców i inżynierów. Przyszłość i drogi rozwoju polskiego przemysłu kosmicznego Polska branża kosmiczna jest na progu dynamicznego rozwoju. Dzięki współpracy z ESA, inwestycjom w nowoczesne technologie oraz przełomowym misjom, takim jak lot Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, nasz kraj może stać się jednym z kluczowych graczy na europejskiej mapie kosmicznej. Aby w pełni wykorzystać ten potencjał, konieczne są dalsze inwestycje oraz działania na rzecz zwiększenia konkurencyjności sektora. – Niezbędne działania obejmują zwiększenie nakładów na naukę, stworzenie trwałych mechanizmów współpracy między sektorem nauki, administracji publicznej i przemysłem, a także rozwój kompetencji specjalistów. Kluczowe są także inicjatywy w zakresie finansowania innowacyjnych projektów kosmicznych, promowanie patentowania wynalazków, wprowadzenie do edukacji przedmiotów związanych z nowoczesnymi technologiami (nauki ścisłe, robotyka, AI), wspieranie wymiany naukowej oraz organizacja krajowych konkursów, które wyróżniałyby najwybitniejsze polskie osiągnięcia w branży kosmicznej – podsumowuje dr Zawistowski.