Credit Manager Magazine 3/2023

61 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 EDUKACJA konsekwencje nieprzemyślanego korzystania z oświetlenia jest zjawisko intruzji światła, czyli jegoucieczkapozamiejsca, które chcemy oświetlać,coznaczącowpływanaśrodowisko. Po pierwsze, niepożądana ucieczka światła ku niebu łączy się z niepotrzebną produkcją energii elektrycznej, tym samym przyczy- nia się do zmian klimatu i zanieczyszczania powietrza ze względu na związaną z jej pro- dukcją emisją gazów cieplarnianych. Według szacunkówMiędzynarodowego Stowarzysze- nia Ciemnego Nieba aż 33% emitowanego sztucznego światła jest marnowane. Po drugie, niepożądana ucieczka światła sprawia, że jego poziom jest znacznie wyższy niż naturalny. Efekt to degradacja widoku nieba, ponieważ jego nadmierne oświetle- nie pozbawia nas możliwości obserwowania gwiazd i innych obiektów astronomicznych. Z badań z 2014 roku, do których odwołują się autorzy wspominanego przeze mnie Me- morandum , wynika, że na 67% powierzchni Polski można zaobserwować wyraźną degra- dację nocnego nieba. Liczba ta z roku na rok wzrasta. Z tego powodu podejmuje się ini- cjatywy mające na celu ochronę ciemnego nieba. Zaliczają się do nich m.in. utworzenie Izerskiego Parku Ciemnego Nieba czy Parku Ciemnego Nieba Bieszczady. Znamiennym przykładem skutków tego pro- blemu jest trzęsienie ziemi w Los Angeles w 1994 roku, w wyniku którego w całymmie- ście zabrakło prądu i miasto ogarnęła wielka ciemność. Dzięki temu na niebie można było zaobserwować Drogę Mleczną. Dla wielu lu- dzi było to jednak na tyle szokujące doświad- czenie, że dzwonili na policję i zgłaszali, że widzą jakiś dziwny obiekt na niebie. Pokazuje to, że jako ludzkość żyjemy często nieświado- mi tego, że cokolwiek straciliśmy. Patrzymy nocą w niebo i myślimy, że ono zawsze tak wyglądało. Nie jest to jednak prawdą. Znieczuleni przez nadmiar bodźców Jonathan Crary, autor książki 24/7. Późny ka- pitalizm i celowość snu , zwraca uwagę, że ka- pitalistyczny świat trwa w ciągłej pogoni za konsumpcją i nieprzerwanej aktywności eko- nomicznej. Skupia się na zysku przez 24 go- dziny na dobę przez 7 dni w tygodniu, dlate- go wszystkie nasze doświadczenia wizualne zostają całkowicie zamazane. „Obecne warunki można porównać do inten- sywnego oświetlenia czy zalania blaskiem, w którym prawie nie widać półcieni pozwala- jących dokonywać rozróżnień percepcyjnych i orientować się we współdzielonych z inny- mi temporalnościach. Blask nie jest w tym wypadku po prostu światłem o wysokim na- tężeniu, lecz raczej nieprzerwaną, drażniącą i monotonną stymulacją, pod której wpływem zdolność reagowania w taki czy inny sposób zostaje zamrożona lub zneutralizowana” – pod- kreśla Crary. W ten sposób w procesie ujedno- licania, przyspieszenia i nadmiaru doświadczeń dochodzi do upośledzenia naszego wzroku. Nieustannie docierające do naszego umysłu kolejne bodźce czynią nas coraz mniej zdol- nymi do rozróżniania tego, co ważne, od tego, co zupełnie nieistotne. Natłok wszech- obecnych filmów i seriali, reklam, memów, relacji i zdjęć czyni nasze spojrzenie wyłącz- nie powierzchownym. Tracimy umiejętność selekcji informacji i głębszego wglądu w sed- no wielu problemów. Jesteśmy pochłonięci przeglądaniem rolek i re- lacji na Facebooku i Instagramie albo prze- „Zanieczyszczenie światłem polega na emisji sztucznego światła w porze nocnej, a więc wtedy, kiedy w naturalnych warunkach jego ilość w środowisku jest minimalna. W ten sposób człowiek w poszukiwaniu bezpieczeństwa, pragnąc pokonać swój odwieczny lęk przed ciemnością, a także w celu wydłużenia czasu na pracę i rozrywkę, doprowadził do szeregu zmian, które są szkodliwe zarówno dla niego samego, jak i otaczającego go środowiska naturalnego.”