Credit Manager Magazine 3/2023

57 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 ANALIZA Kryzysy wbrew pozorom nie czynią Europy silniejszą „Europa będzie wykuwać się w kryzysach i będzie sumą wszystkich rozwiązań, jakie przyjęto, by te kryzysy zakończyć” – pisał w swoich pamiętnikach Jean Monnet, jeden z ojców-założycieli wspólnoty europejskiej. Czy aby na pewno kryzysy są siłą napędową integracji europejskiej? W poprzedniej dekadzie Unia Europejska do- świadczyła szeregu kryzysów: zadłużenio- wego w strefie euro, uchodźczego, brexito- wego, pandemicznego, wreszcie inflacyjne- go i energetycznego, będących pokłosiem rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Dorobek UE w zakresie zarządzania kryzysowego dostar- cza lekcji, które można zastosować obecnie i w przyszłości. Kluczowe pytanie brzmi: co zrobić, aby nie tylko przetrwać zawirowania, ale wyjść z nich silniejszym? Gros wstrząsów, które dotykają UE, ma cha- rakter asymetryczny, tzn. uderzają one tylko w część członkówWspólnoty, a nawet zwracają jednych przeciwko drugim, co utrudnia sku- teczne ich zwalczanie. Kryzys migracyjny po- kazał, jak przeciwstawne interesy mogą uda- remniać próby zbiorowego działania, podo- bnie jak kryzys zadłużeniowy z widmem upad- ku euro i podziałem na Europę Północną i Po- łudniową, a obecnie geopolityczne i energe- tyczne starcie z Rosją. Kryzys zadłużeniowy w strefie euro Projekt unii walutowej nie przewidywał me- chanizmów solidarności finansowej między państwami członkowskimi w sytuacjach kry- zysowych. Osłabiony wskutek amerykańskie- go kryzysu kredytów hipotecznych europej- ski system finansowy był bliski załamania. Nie wszystkie państwa UE ucierpiały jednak rów- nomiernie. Południowi członkowie strefy euro nie tylko popadli w głęboką recesję, ale przede wszystkim musieli wdrożyć surową politykę zaciskania pasa, narzuconą przez członków z Północy jako warunek otrzymanej pomocy. Rozpad strefy euro miałby druzgocące kon- sekwencje. To ryzyko skłoniło państwa człon- Grażyna Śleszyńska Analizuje zjawiska makroekonomiczne i polityczne. Współtworzyła Forum Ekonomiczne w Krynicy kowskie do zjednoczenia ponad podziałami i uzgodnienia daleko idącychmodyfikacji w ar- chitekturze finansowej. Obejmowały one awa- ryjne programy finansowania, nowe rygory- styczne reguły fiskalne oraz uruchomienie unii bankowej. Wobec braku wspólnej poli- tyki fiskalnej unia walutowa pozostaje nie- ukończona, ale kroki podjęte podczas kryzysu stały się pouczającym doświadczeniem, po- mocnym obecnie, gdy Wspólnota mierzy się z czterema wielkimi kryzysami: pandemicz- nym, geopolitycznym (związanym z wojną w Ukrainie), inflacyjnym i energetycznym. Kryzys migracyjny Kryzys migracyjny z lat 2015-16, podczas któ- rego do UE wjechało ponad 1 mln osób, głów- nie z Syrii i Afganistanu, ujawnił głębokie po- działy w UE. Rozbieżne doświadczenia histo- ryczne jej członków ukształtowały odmienne postawywobecimigracji.KrajetakiejakNiem- cy i Szwecja zajęły stanowisko przyjazne, pod- czas gdy kraje Europy Środkowej, które przez dziesięciolecia istniały we względnej izolacji, odmówiły otwarcia swoich granic dla odmien- nych kulturowo imigrantów. Z kolei państwa południowe, do których przybyła większość uchodźców, skarżyły się na brak solidarności. Na fali nastrojów antyimigracyjnych wypły- nęły partie nacjonalistyczne. Kryzys ten doprowadził do innowacji w po- litycemigracyjnej w ramach Europejskiej Agen- cji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) oraz Agencji UE ds. Azylu. Wzmocnionym instytucjom wciąż jednak brakuje uprawnień wykonawczych, które zapewniałyby skutecz- ną kontrolę wszystkich zewnętrznych granic Unii. Do dziś strefa Schengen nie powróciła do pełnej funkcjonalności. Nadal nie ma po- rozumienia w sprawie nowego, komplekso- wego systemu azylowego. Sprawia to, że UE pozostaje podatna na ponowne fale maso- wych migracji. Brexit W Radzie Europejskiej istnieją dwa bloki, z których każdy może tworzyć mniejszość blokującą przeciw drugiej: blok protekcjoni- styczny, złożony z południowców i liberalny, złożony z państw północnych. Odejście Wiel- kiej Brytanii z UE osłabiło ten drugi, jako że Wielka Brytania była potężnym ludnościowo orędownikiem gospodarczo liberalnej Europy. „Rozbieżne doświadczenia historyczne jej członków ukształtowały odmienne postawy wobec imigracji. Kraje takie jak Niemcy i Szwecja zajęły stanowisko przyjazne, podczas gdy kraje Europy Środkowej, które przez dziesięciolecia istniały we względnej izolacji, odmówiły otwarcia swoich granic dla odmiennych kulturowo imigrantów.”