Credit Manager Magazine 3/2023

55 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 MAKROEKONOMIA bii. Sporo zmieniło się również w kontekście gazu ziemnego. Zgodnie z założeniami ter- minal LNG w Świnoujściu ma być w stanie pokryć praktycznie połowę rocznego zapo- trzebowania Polski na gaz. Resztę byłby w sta- nie zagwarantować rurociąg Baltic Pipe i stru- mieńgazupłynącydoPolskizNorwegii.Wkon- tekście gazu ziemnego, nawet pomimo wstrzy- mania dostaw gazociągiem jamalskim, Pol- ska dysponuje jednak alternatywą, w posta- ci infrastruktury przesyłowej o wydajności zdolnej pokryć krajowe zapotrzebowanie z innych źródeł. Do rozstrzygnięcia pozostaje kluczowa kwestia – zakontraktowanie dostaw gazu w odpowiedniej ilości w celu zabezpie- czenia krajowych rezerw w przypadku prze- dłużającej się eskalacji kryzysu energetycz- nego, u którego progu stanęła cała Europa. Inwazja Rosji na Ukrainę spowodowała znacz- ny wzrost cen gazu do poziomu niespotyka- nego od ponad dekady. Ceny tego surowca dla gospodarstw domowych wzrosły na te- renie Europy średnio o 22 proc. w stosunku do poziomu z 2021 r. To jeszcze nie wszystko, w samych Niemczech, Wielkiej Brytanii i Ni- derlandach ceny poszły w górę odpowiednio o 58 proc., 83proc. oraz 85 proc. Uzależnienie od rosyjskich dostaw nie jest jednak jedynym orężem, po który sięga Rosja wstarciuzkrajamiEuropy.Równiegroźnewy- daje się być wykorzystywanie zakrojonych na szeroką skalę kampanii dezinformacyjnych, mających na celu wywołanie możliwie naj- większych niepokojów społecznych w krajach wspólnoty. Już od pewnego czasu widać symp- tomy skuteczności tej strategii. Globalny wzrost cen i geneza problemu Badanie Assay Index 2022 przeprowadzone przez pracownię Maison & Partners wyka- zało brak stabilizacji finansowej wśród Pola- ków, obawy o stan oszczędności i zmniejszo- ny apetyt na inwestycje. Obecny stan prowadzi również do niebezpiecz- nej sytuacji, w której coraz trudniej o utrzyma- nie bezpiecznej poduszki finansowej. Jednak pomimo niesprzyjających warunków można zaobserwować jeszcze jeden ciekawy trend. Chodzi o gromadzenie oszczędności i odkłada- nie większych inwestycji „na lepsze czasy”. Nie ma się co dziwić, że Kreml próbuje odzy- skać utracone źródła dochodów i zablokowa- ne rynki. Skoro nie ma na to szans w sferze dyplomatycznej i geopolitycznej, pozostaje próba wywołania rzekomo oddolnych protes- tów społecznych i wykorzystanie mechani- zmów dezinformacji do przywrócenia utra- conego w wyniku sankcji i tarcz antyputi- nowskich status quo. Jak widać, taka taktyka niestety także w Pol- sce trafiła na podatny grunt. Sopocka pracow- nia badawcza PBS na zlecenie Multiconsult Polska w związku z raportem „Transformacja energetyczna – szanse i wyzwania w kon- tekście rezygnacji z surowców rosyjskich” zapytała Polaków o ceny paliw, jakie byliby w stanie zaakceptować w zamian za unieza- leżnienie się od surowców rosyjskich. Jedna trzecia ankietowanych (34 proc.) przyznała, że ceny paliw już są zbyt wysokie, w związku z czym powinniśmy wrócić do importu su- rowca ze Wschodu. Niemal tyle samo osób (32 proc.) wskazało, że zaakceptowałoby cenę 10 zł za litr paliwa, w zamian za niezależność od importu z Rosji. Tymczasem analiza Polskiego Instytutu Eko- nomicznego (PIE) przedstawiła kwestię wzro- stu cen energii w zupełnie innym świetle. Wystarczy tylko rzut oka na dane statystycz- ne, żeby dostrzec, że Węgry, Rumunia i Pol- ska zanotowały najniższy w UE wzrost cen energii i gazu od stycznia do października 2022 r. wobec tego samego okresu 2021 r. Średnia wysokość ceny za energię elektrycz- ną w Unii Europejskiej od stycznia do paź- dziernika 2022 r. względem analogicznego okresu 2021 r. wzrosła o 45 proc., a gazu o po- nad 90 proc. – wskazał w analizie PIE. Pomimorekordowychśrodków(264mldeuro) przeznaczonychwówczaswNiemczechna ogra- niczanie skutków wysokich cen, ceny energii elektrycznej wzrosły o prawie 40 proc., a gazu o 195 proc. TymczasemwPolsce ceny były nie- znacznie wyższe niż rok wcześniej, „pomimo relatywnie niedrogiej pomocy rządowej wyno- szącej 12,4 mld euro, czyli ok. 2,2 proc. PKB”. Przytoczone przykłady dobitnie pokazują kontrast pomiędzy tym, w jaki sposób in- formację o inflacji i wzroście cen energii do swoich celów wykorzystuje prokremlowska propaganda, a jaki jest stan faktyczny. Warto jednak zwrócić uwagę, że próba znale- zienia genezy potężnych podwyżek cen ener- gii w Europie i na świecie, wbrew pozorom nie jest taka prosta. O ile wojna na Ukrainie znacząco przyspieszyła pewne procesy, o tyle w dużym stopniu za widmo kryzysu energe- tycznego odpowiadają też całe lata zaniedbań w kwestii bezpieczeństwa energetycznego i dy- wersyfikacji źródeł energii. Niemcy, które przez lata korzystały na swojej pozycji ener- getycznego hegemona w tej części Europy, wpadły w pułapkę uzależnienia od dostaw surowców z Rosji przy jednoczesnym wyga- szaniu elektrowni i niechęci do atomu. Kon- sekwencje tych działań właśnie obserwujemy. Nie należy również zapominać o problemach, które w światowej gospodarce spowodowała pandemia COVID-19. Zachwianie łańcuchów dostaw z jednej stronny i spory wzrost zapo- trzebowania na energię z drugiej, to gotowa recepta na wejście w kryzys. Gdy dodamy do tego opróżnienie zapasów surowców energe- tycznych w związku z mroźną zimą, a następ- nie wybuch wojny na Ukrainie i sięgnięcie przez Rosję po energetyczny szantaż – mamy obraz stanu, w jakim znajdujemy się obecnie. Oczywiste jest również, że kraje Unii Euro- pejskiej zmuszone do poszukiwania alterna- tywnych łańcuchów dostaw źródeł energii w innych częściach globu siłą rzeczy podbi- jają popyt tam, gdzie rynek był zbilansowany i nie mógł dostarczyć większej ilości podaży. Prezes Banku Światowego David Malpass in- formował w 2022 r., że Europie grozi recesja. Aż 80 proc. dużych gospodarek doświadcza spowolnienia wzrostu PKB, a Bank Świato- wy prognozował, że 2022 r. będzie jednym z najgorszych lat pod względem ubóstwa na świecie od przełomu wieków. Bezpieczeństwo energetyczne w czasach wojny hybrydowej W ostatniej dekadzie Rosja zaprezentowała cały wachlarz zagrożeń hybrydowych skie- rowanych przeciwko zasobom i politykom energetycznymoraz dostawom energii człon- ków NATO, a także innych państw. Posługi- wała się presją polityczną i ekonomiczną, w połączeniu z kampaniami dezinformacji, aby torpedować wysiłki zmierzające do ogra- niczenia zależności poszczególnych krajów od zasobów energetycznych Rosji. Zakłóca- nie dostaw również wykorzystywane już było w przeszłości. „Warto jednocześnie zwrócić uwagę na pewien istotny fakt – Rosja od czasu inwazji na Ukrainę zaprzestała publikowania statystyk dotyczących handlu zagranicznego. Tymczasem to właśnie wymiana dóbr i usług z innymi państwami jest kluczową informacją dla zrozumienia jej obecnej sytuacji gospodarczej – eksport stanowił bowiem około 10 proc. PKB tego kraju w 2021 r.”