Credit Manager Magazine 3/2023

54 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 MAKROEKONOMIA Jak kryzys energetyczny wpływa na gospodarki światowe Ostatnie wydarzenia dobitnie pokazują, że utrzymanie bezpieczeństwa energetycznego jest istotnym wyzwaniem zarówno dla UE, jak i krajów członkowskich NATO. Pozostaje ono kluczowym czynnikiem strategicznym dla administracji rządowej, sektora wojskowego i prywatnego. Aspekt militarny nie jest tu bez znaczenia, zwłaszcza, gdy szantaż energetyczny wyko- rzystywany jest jako broń w ramach wojny hybrydowej z Zachodem. Gdy światowe go- spodarki borykały się jeszcze ze skutkami pandemii COVID-19, a nastroje konsumen- tów spadły do rekordowo niskich poziomów, Rosja dokonała inwazji na Ukrainę, co do- datkowo spotęgowało wzrost niepewności i sprawiło, że coraz głośniej zaczęto mówić o widmie recesji. Dziś nie jest już żadną tajemnicą, że Rosja na przestrzeni lat realizowała swoją strategię energetyczną wobec Europy. Jej główne cele koncentrowały się na możliwie największym uzależnieniu krajów UE od rosyjskich do- staw surowców energetycznych. Przez wiele lat ekonomiści i eksperci ds. ener- getyki przekonywali o bilateralnej zależności w stosunkach UE-Rosja, zwłaszcza w kontek- ście dostaw energii. Wieloletnia polityka ener- getyczna większości rządów państw unijnych poparta decyzjami samej Brukseli doprowa- dziła do sytuacji, w której UE stała się niemal całkowicie zależna od rosyjskiego gazu i po- zostałych surowców energetycznych. Ozna- cza to również, że kraje UE stanowią dla Ro- sji najważniejszy rynek eksportowy, a lukę po jego zablokowaniu trudno będzie szybko wy- pełnić. Do tego dochodzi jeszcze kwestia eu- ropejskich inwestycji i technologii. Na Kre- mlu panowało jednak przekonanie, że Rosja może znacznie dłużej przetrwać bez techno- logii z Europy i inwestycji z krajów UE, niż Unia Europejska będzie w stanie funkcjono- wać bez dostaw rosyjskiego gazu. dr Piotr Łuczuk Wydawca i redaktor portalu niezalezna.pl Dość szybko przyszło nam zweryfikować te prognozy… Najbliższe lata pokażą, w jakim stopniu Unia Europejska będzie w stanie wywiązać się z dotychczasowych deklaracji zwiększenia dywersyfikacji w zakresie impor- tu surowców energetycznych, a na ile pozo- stanie w jakimś stopniu nadal zależna od Ro- sji. W niektórych krajach wspólnoty już za- częto sugerować możliwość zniesienia euro- pejskich sankcji i de facto powrót do „busi- ness as usual” z Moskwą. Uzależnienie świata od dostaw energii Na przestrzeni lat, głównie strona niemiecka forsowała taki plan transformacji energetycz- nej, w ramach którego korzystanie z rosyj- skiego gazu w formie paliwa przejściowego byłoby niezbędne. Gaz z Rosji miał zgodnie z tym scenariuszem pełnić funkcję paliwa przejściowego i być wykorzystywany do cza- su zakończenia transformacji i całkowitego przejścia na odnawialne źródła energii. Nie ulega wątpliwości, że skutkiem ubocznym ca- łego planu była możliwość osiągnięcia nie- mieckiej dominacji w Europie w kontekście szeroko pojętej energetyki. Uzależnieniu od rosyjskich dostaw surowców do Europy sprzy- jało lansowanie polityki sprzeciwu, czy wręcz blokowania inwestycji w obszarze energii ją- drowej przy jednoczesnych coraz silniejszych naciskach na odejście od energetyki opartej na węglu i paliwach kopalnych. Konsekwencje realizowanego przez całe lata planuwidać dziś gołymokiem. Zgodnie z pro- mowanym w całej Europie harmonogramem transformacji energetycznej i wszelkich poro- zumień, które się z nim wiązały, również Pol- ska została w dużym stopniu uzależniona od surowców z Rosji i Niemiec. Przez długi czas nawet węgiel, który stanowi niemal 80 proc. miksu energetycznego w Polsce, sprowadza- ny był z Rosji. Po inwazji na Ukrainę wszyst- ko uległo diametralnym zmianom. Węgiel z Rosji zastępowany jest przez surowiec z USA, Australii, a nawet RPA, Indonezji i Kolum- „Przez wiele lat ekonomiści i eksperci ds. energetyki przekonywali o bilateralnej zależności w stosunkach UE-Rosja, zwłaszcza w kontekście dostaw energii. Wieloletnia polityka energetyczna większości rządów państw unijnych poparta decyzjami samej Brukseli doprowadziła do sytuacji, w której UE stała się niemal całkowicie zależna od rosyjskiego gazu i pozostałych surowców energetycznych.”