Credit Manager Magazine 3/2023

18 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 BRANŻE Sektor budownictwa: podsumowanie roku 2022 i prognozy na rok 2023 Rok 2022 śmiało można uznać za jeden z najtrudniejszych w historii polskiego budownictwa od lat 90. XX wieku. Nigdy wcześniej na branżę budowlaną nie wpływało tak wiele negatywnych zjawisk, nad którymi firmy nie miały żadnej kontroli. Inflacja i rekordowe koszty wykonawstwa przyczyniły się do obniżenia rentowności realizowanych kontraktów. Pogorszenie koniunktury inwestycyjnej doprowadziło do spadku popytu na usługi budowlane. Duża niepewność w globalnej gospodarce oraz rosnące napięcia w relacjach międzynarodowych utrudniały planowanie i podejmowanie decyzji biznesowych. Rok 2022 zapoczątkował krótką, bo trwającą niespełna dwa miesiące fazę względnej sta- bilizacji na rynku budowlanym po bezpre- cedensowych wzrostach cen i niedoborach materiałów z II połowy 2021 r. w trakcie epi- demii Covid-19. Poszukiwanie punktu rów- nowagi zostało raptownie przerwane przez inwazję Rosji na Ukrainę pod koniec lutego 2022 r. Wybuch wojny w bezpośrednim są- siedztwie Polski, która od samego początku konfliktu odgrywa kluczową rolę w transpo- rcie pomocy humanitarnej i wojskowej dla walczącej Ukrainy, zainicjował okres niespo- tykanych zawirowań w rodzimej branży bu- dowlanej. Wiele firm, w tym zwłaszcza mniej- szych podmiotów podwykonawczych, mu- siało zmierzyć się z gwałtownym odpływem ukraińskich pracowników, którzy w minio- nych latach stanowili ok. 80-90% cudzoziem- ców zatrudnionych legalnie na polskich bu- dowach. Ponadto, przez rynek budowlany zaczęła przetaczać się nowa fala nadzwyczaj- nych wzrostów cen materiałów. Doszło do niej z powodu odcięcia dostaw zza wschod- niej granicy, efektu paniki wśród krajowych producentów i dystrybutorów oraz rosnących cen paliw i energii na skutek ograniczania przez państwa UE importu surowców ener- getycznych z Rosji. Co więcej, zwyżkująca w tempie niespotykanym od ponad 20 lat infla- cja nakręcała presję na wzrost płac. W 2022 r. w sektorze budownictwa wynagrodzenia ro- sły w tempie dwucyfrowym na poziomie ok. 12-15% rok do roku. Rekordowa dynamika cendóbr i usługwpolskiej gospodarcewymu- siła na RPP pospieszne podnoszenie stopy re- ferencyjnej NBP z poziomu 0,1% w paździer- niku 2021 r. do 6,75% we wrześniu 2022 r. dr Damian Kaźmierczak Główny Ekonomista, Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB) Przyczyniło się to do skokowego wzrostu wy- datków na obsługę kredytów i leasingu, które stanowią ważne źródło finansowania działal- ności firm budowlanych. W II połowie 2022 r. budownictwo zaczęło odczuwać negatywne konsekwencje hamo- wania gospodarki. Z powodu wysokich kosztów wykonawstwa, rosnących kosztów finansowania, zaostrzania kryteriów udzielania kredytów przez banki oraz niesprzyjającego otoczenia makroeko- nomicznego i napiętej sytuacji międzyna- rodowej wielu inwestorów zaczęło wstrzy- mywać się z uruchamianiem nowych projek- tów inwestycyjnychw segmencie prywatnym. Spadek inwestycji jest najbardziej widoczny na rynku mieszkaniowym, który stanowi niemal 1/5 rynku budowlanego. W 2022 r. deweloperzy i inwestorzy indywidualni roz- poczęli budowę ok. 20-30% mniej mieszkań niż przed rokiem. Brak popytu na mieszka- nia najprawdopodobniej utrwali stagnację w segmencie budownictwa mieszkaniowego w 2023 r. Nie można jednak wykluczyć, że w II połowie 2023 r. część dużych dewelope- rów przystąpi do realizacji nowych projektów mieszkaniowych, aby być przygotowanym na ożywienie popytu w latach 2024-2025. Moż- na również przypuszczać, że okres słabszej koniunktury inwestycyjnej i fazę stabilizacji kosztów wykonawstwa w 2023 r. będą starały się wykorzystać fundusze PRS. Wydaje się, że dla tych podmiotów długookresowe korzyści wynikające z obecności na polskim rynku mieszkaniowymprzeważają nad krótko- i śred- nioterminowym ryzykiem, które istotnie wzro- sło w latach 2021-2022. Jest ono związane m.in. z wybuchem wojny w regionie Europy Środkowo-Wschodniej między Rosją a Ukrainą, wahaniami kursów walut, wzrostem stóp procentowych i przed- wyborczymi deklaracjami polityków snują- cych plany opodatkowania sektora najmu „Spowolnienie inwestycyjne, choć w mniejszym stopniu, dotyka także segment budownictwa przemysłowego i magazynowego. Jego źródeł należy upatrywać przede wszystkim w rekordowych kosztach budowy, a nie w słabnącym popycie, ponieważ zapotrzebowanie na nowe powierzchnie magazynowe wciąż utrzymuje się na relatywnie wysokim poziomie, pomimo dużych wzrostów stawek czynszu. Po epidemii Covid-19 wciąż nie odbudował się natomiast popyt na powierzchnie biurowe.”