Credit Manager Magazine 2/2022

54 CREDIT MANAGER MAGAZINE LUTY / FEBRUARY 2022 będzie można obciążyć pożyczkobiorcę. Nie będą mogli również żądać zabezpieczeń. któ- rych wartość przekraczałaby wartość poży- czki. Co także istotne, zapisy dotyczące zabez- pieczenia będą musiały pojawić się w umo- wie pożyczki, a nie dopiero w osobnej umo- wie, jak niejednokrotnie bywało do tej pory. Zmiany dotyczące zawierania umów pożyczek z konsumentem Projekt ustawy zawiera także szereg zmian do umowy o kredycie konsumenckim mających wpływ na zawieranie umów z konsumentami przez instytucje pożyczkowe. Przede wszystkim, planowane jest wprowa- dzenie zmian do art. 36a tej ustawy, który określa maksymalną liczbę kosztów pozaod- setkowych, którymi instytucja pożyczkowa może obciążać pożyczkobiorców. Wysokość tych kosztów w odniesieniu do kredytów o okresie spłaty dłuższym niż 30 dni będzie się od tej pory wyliczać na podstawie nastę- pującego wzoru: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%) w którym poszczególne symbole oznaczają: • MPKK – maksymalną wysokość kosztów pozaodsetkowych kredytu, • K – całkowitą kwotę kredytu, • n – okres spłaty wyrażony w dniach, • R – liczbę dni w roku. Z kolei wysokość kosztów pozaodsetkowych dotyczących kredytów o okresie spłaty krót- szym niż 30 dni obliczać się będzie na pod- stawie wzoru: MPKK = K x 5% w którym poszczególne symbole oznaczają: • MPKK – maksymalną wysokość kosztów pozaodsetkowych kredytu, • K – całkowitą kwotę kredytu. Równocześnie w żadnymwypadku wysokość kosztów pozaodsetkowych nie będzie mogła przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Stanowi to znaczące zmniejszenie obecnego limitu, gdzie pozaodsetkowe koszty nie mo- gą przekroczyć całkowitej kwoty kredytu. Usta- wodawca uzasadnia to koniecznością zwięk- szenia ochrony konsumentów i tym, że insty- tucje pożyczkowe nie powinny nadmiernie bogacić się ich kosztem. Czas pokaże czy takie rozwiązanie rzeczywi- ście przyczyni się do większej ochrony kon- sumentów, czy też przeciwnie, przyczyni się do rozwoju szarej strefy. Niewątpliwie bo- wiem obniżenie limitów może mieć wpływ na rentowność pożyczek długoterminowych, a jak wskazuje Związek Banków Polskichmo- że to spowodować ograniczenie dostępności do tych produktów. Jednoczesnie uzasadnienie projektu ustawy jest w tym zakresie dość nieprzekonywujące. Autor projektu poprzestaje na stwierdzeniu, że w jego ocenie większość społeczeństwa jest świadoma tego typu transakcji i się na nie decyduje. Można byłoby w przekąsem stwier- dzić, że gdyby tak rzeczywiście było to ochro- na konsumentów, którą przecież ma realizo- wać projektowana ustawa byłaby całkowicie niepotrzebna. Jednocześnie ustawodawca w ustawie o kre- dycie konsumenckim chce przeciwdziałać zjawisku tzw. rolowaniu kredytów. Dlatego przewiduje, że powyższe parametry w przy- padku udzielania kolejnych kredytów tej sa- mej osobie, będą odnosiły się do pożyczek udzielanych w ciągu 120 dni zarówno w od- niesieniu do finansowania udzielanego przez pierwotnego kredytodawcę, jak i przez pod- mioty powiązane. Zmiany dotyczące prowadzenia działalności przez instytucje pożyczkowe Dodatkowo, ustawodawca w analizowanym projekcie przewidział istotne zmiany przepi- sów regulujących działalność instytucji po- życzkowych. Mają one na celu nałożenie do- datkowych ograniczeń w działalności prowa- dzonych przez te instytucje. Wydaje się przy tym, że są to zmiany szalenie istotne. Po pierwsze, podmioty te będą mogłby pro- wadzićdziałalnośćwyłączniewformiespółkiak- cyjnej z minimalnym kapitałem zakładowym w wysokości 1.000.000 zł. Jest to niewątpliwie istotna zmiana, gdyż do tej pory działalność ta mogła być prowadzona również w for- mie spółki z ograniczoną odpowiedzialno- ścią, a minimalny kapitał zakładowy wynosił 200.000 zł. Zgodnie z przepisami przejścio- wymi instytucje pożyczkowe będą miały czas na dostosowanie się do powyższych zmian do końca bieżącego roku. Podmioty działają- ce do tej pory w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością z minimalnym kapita- łem zakładowym będą zmuszone więc do przekształcenia się w spółki akcyjne, a tak- że do podniesieniea kapitału zakładowego. Po drugie, ustawodawca zamierza wprowa- dzić do ustawy o kredycie konsumenckim ograniczenie w zakresie pozyskiwania środ- ków na udzielanie kredytów konsumenckich poprzez zakaz gromadzenia środków pie- niężnych na ten cel od innych osób fizycz- nych, osób prawnych lub jednostek organi- zacyjnych nie mających osobowości prawnej, w tym z emisji obligacji lub innych instru- mentów dłużnych oraz ze źródeł nieudo- kumentowanych. W uzasadnieniu projektu brak jest odniesienia się do tej kwestii, pod- czas gdy wydaje się ona bardzo istotna. Zapis ten jest bardzo rygorystyczny - zwłasz- cza w odniesieniu do zakazu pozyskiwania środków z emisji obligacji lub innych instru- mentów dłużnych – i może być interpreto- wany jako ograniczenie możliwości finan- sowania działalności pożyczkowej wyłącznie poprzez wkłady na kapitały własne kredyto- dawcy. Oczywistym przy tym jest, że oparcie finan- sowania na tym źródle w większości wypad- ków okaże się daleko niewystarczające. Jed- nocześnie takich ograniczeń nie nałożono na banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościo- wo – rozliczeniowe. Proponowana regulacja niewątpliwie może zmierzać do wyłączenia z rynku części podmiotów, co może spowo- dować ograniczenie dostępu do pożyczek osobom niespełniających kryteriów do uzy- skaniapożyczekbankowych.Dodatkowo,mo- że to również ograniczyć konkurencję na ryn- ku pożyczkowym i doprowadzić do wzrostu cen pożyczek bankowych oraz pożyczek ofe- rowanych na rynku przez pozostałe na rynku firmy pożyczkowe. Po trzecie, zgodnie z projektem instytucje pożyczkowe miałyby, analogicznie jak banki, przed podpisaniem umowy badać zdolność kredytową pożyczkobiorcy. Widać więc wy- raźną tendencję do nakładania na te instytu- cje obowiązków analogicznych do tych, które ciążą na bankach. Jednocześnie projekt przewiduje specyficz- ne skutki prawne niedopełnienia obowiązku zbadania zdolności kredytowej kontrahenta. PRAWO „Ustawodawca zamierza wprowadzić do ustawy o kredycie konsumenckim ograniczenie w zakresie pozyskiwania środków na udzielanie kredytów konsumenckich poprzez zakaz gromadzenia środków pieniężnych na ten cel od innych osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, w tym z emisji obligacji lub innych instrumentów dłużnych oraz ze źródeł nieudokumentowanych.”