Credit Manager Magazine 2/2022

53 CREDIT MANAGER MAGAZINE LUTY / FEBRUARY 2022 PRAWO Projekt ustawy „antylichwiarskiej” – na horyzoncie istotne zmiany prawne dla branży pożyczkowej Pod koniec ubiegłego roku do Sejmu wpłynął rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie. Ideą projektu jest wprowadzenie do systemu prawnego rozwiązań przeciwdziałających tzw. pożyczkom lichwiarskim, rozumianych jako jedna z form wyzysku, bazującej na pożyczaniu pieniędzy na bardzo wysoki procent. Projekt obejmuje zmiany licznych ustaw, od kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego, poprzez ustawę o kredycie konsumenckim oraz ustawę Prawo bankowe, a nawet ustawę Kodeks karny. Modyfikacje dotyczą zarówno pożyczek udzielanych konsumentom przez podmioty profesjonalnie (regulowanych głównie ustawą o kredycie konsumenckim), jak i pożyczek zawieranych bez udziału konsumenta. Jakie są najistotniejsze zmiany prawne jakie niesie za sobą procedowany projekt? Zmiany dotyczące zasad zawierania umowy pożyczki w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego Do tej pory umowy pożyczki zawierane po- między konsumentami a podmiotami, które zawodowo trudnią się udzielaniem pożyczek regulowane były ustawą o kredycie konsu- menckim. Pozostałe tego rodzaju umowy za- wierane były w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, które – sprowadzające się do kilku zaledwie paragrafów - nie nakładały na stro- ny żadnych specjalnych wymogów. Co szcze- gólnie istotne, nie regulowały wysokości do- datkowych kosztów, jakich poza odsetkami może domagać się pożyczkodawca. Nie od- nosiły się również w żaden sposób do kwestii zabezpieczenia umów pożyczki. Z tego po- wodu niejednokrotnie dochodziło do nad- użyć polegających między innymi na udzie- laniu zabezpieczeń o charakterze rzeczowym rażąco przekraczających wartość pożyczki. Projekt nowej ustawy zawiera zamknięte wy- liczenie kosztów pozaodsetkowych, z który- mi powinien liczyć się pożyczkobiorca zali- czając do nich: 1) marże, prowizje lub opłaty związane z przy- gotowaniem umowy pożyczki, udzieleniem pożyczki lub jej obsługą albo koszty o podob- nym charakterze; 2) opłaty związane z odroczeniem terminu spłaty umowy pożyczki, jej nieterminową spła- tą albo koszty o podobnym charakterze; 3) koszty usług dodatkowych, w szczegól- ności koszty ubezpieczeń, koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia umowy po- r. pr. Michał Siembab Partner, GKR Legal życzki, koszty pozyskiwania informacji doty- czących biorącego pożyczkę w sytuacji w któ- rej ich poniesienie jest niezbędne do zawarcia umowy. Jednocześnie wskazano, że za koszty te nie mogą być uznane opłaty notarialne lub daniny publicznoprawne, które strony są zobowiązane uiścić w związku z zawarciem umowy. Jednocześnie łączna wysokość kosztów poza- odsetkowych nie będzie mogła przekraczać sumy wynikającej z poniższego wzoru mate- matycznego: MKP = K × n/R × 20% w którym poszczególne symbole oznaczają: • MKP – maksymalną wysokość kosztów po - zaodsetkowych, • K – całkowitą kwotę pożyczki, rozumianą jako suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących współfinanso- wanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca wydaje pożyczkobior- cy na podstawie umowy, • n – okres spłaty wyrażony w dniach, licząc od dnia wydania przedmiotu pożyczki, • R – liczbę dni w roku Obliczone w ten sposób koszty pozaodsetko- we nie będą mogły być wyższe niż 25% całko- witej kwoty pożyczki. Powyższe limity są zdecydowanie niższe niż te, które obowiązują w umowach zawiera- nych z konsumentami przez podmioty zawo- dowo trudniące się udzielaniem pożyczek. Jak wynika z uzasadnienia projektu jest to podyktowane tym, że pożyczka udzielona na podstawie kodeksu cywilnego (pomiędzy podmiotami prywatnymi) z założenia ma być mniej opłacalna dla pożyczkodawcy, a mniej kosztowna dla pożyczkobiorcy niż pożyczki udzielane w ramach regulowanej działalno- ści gospodarczej. Ponadto, autorzy projektu postanowili uregu- lować kwestię zabezpieczenia umowy poży- czki. Po pierwsze, w umowie pożyczki ko- niecznie trzeba będzie precyzyjnie wskazać sposób zabezpieczenia oraz rzecz lub prawo bę- dące przedmiotem zabezpieczenia,jego war- tość albo określoną w inny sposób sumę za- bezpieczenia. Po drugie, zgodnie z projektem suma zabezpieczenia roszczeń z umowy po- życzki nie może być wyższa od sumy warto- ści przedmiotu pożyczki powiększonej o od- setki maksymalne oraz maksymalnej kwoty kosztów pozaodsetkowych. Tego rodzaju ograniczenie powinno skutecz- nie wyłączyć sytuacje zabezpieczenie poży- czek przewłaszczeniem na zabezpieczenie nie- ruchomości, której wartość przekraczała istot- nie wysokość zadłużenia. Można zastanawiać się czy tego rodzaju radykalny krok jest po- trzebny. Czy nie wystarczyłoby nałożyć na pożyczkodawcę obowiązku rozliczenia się z różnicy pomiędzy wartością nieruchomo- ści a wysokością zadłużenia? W razie wejścia w życie powyższych roz- wiązań z pewnością będą one miały istotny wpływ na treść zawieranych umów pożyczek. Pożyczkodawcy będą musieli pamiętać o li- micie kosztów pozaodsetkowych, którymi