Credit Manager Magazine 1/2024

kontrahentów. W kontraktach handlowych można dokonać m.in . określenia zabezpieczenia przyszłych roszczeń, co daje możliwość zmniejszenia ryzyka nieotrzymania zapłaty od kontrahenta oraz określenia konsekwencji niedotrzymania terminów zapłaty przez kontrahenta w postaci ustalenia odsetek. Ma to szczególne znaczenie w przypadku udzielania kredytu kupieckiego podmiotom o zwiększonym ryzyku kredytowym. W takich sytuacjach brak zawarcia kontraktu handlowego, może oznaczać trudności w odzyskaniu wierzytelności. Brak ustanowienia prawidłowych zabezpieczeń dla odroczonych terminów można także traktować jako błąd zarządzających przedsiębiorstwem. Jednym z najbardziej powszechnych i skutecznych narzędzi ograniczania i zabezpieczenia ryzyka opóźnień w zapłacie należności oraz ryzyka niewypłacalności dłużnika jest ubezpieczenie należności. Oczywiście istnieją także inne formy zabezpieczeń, takie jak: zabezpieczenia rzeczowe czy osobowe; określone formy rozliczeń bezgotówkowych (np. akredytywa dokumentowa) itd. Niezastosowanie odpowiednich zabezpieczeń w stosunku do kontrahentów, którzy posiadają wysokie ryzyko kredytowe zwiększa prawdopodobieństwo powstania należności przedawnionych, a nawet straconych, co konsekwentnie staje się przesłanką dla powstania kryzysu płynności finansowej. Monitoring należności Powyższe błędy odnosiły się do nieprawidłowości na etapie powstawania należności. Są to nieprawidłowości, które nie spowodują natychmiast bezpośredniego zagrożenia sytuacją kryzysu płynności finansowej. Uwidocznią się one w momencie nieotrzymania przez przedsiębiorstwo zapłaty w terminie. Kolejna grupa nieprawidłowości w zarządzaniu należnościami w przedsiębiorstwie odnosi się do już powstałych należności na skutek udzielenia kredytu kupieckiego kontrahentom. Do podstawowych błędów popełnianych w tym zakresie można zaliczyć: brak monitoringu powstałych należności, niewłaściwy proces monitoringu należności, nieprawidłowe windykowanie należności, niestosowanie odpowiednich form upłynniania należności. Odpowiedni poziom należności w przedsiębiorstwie warunkuje optymalne rozmiary sprzedaży, wpływa na efektywność gospodarowania zasobami jednostki, kształtuje zdolność do bieżącego regulowania zobowiązań i tym działań w przypadku wydłużonych cyklów ściągania należności, a także brak reakcji w sytuacji wzrostu należności przeterminowanych, wątpliwych i straconych. Kontrola należności nabiera szczególnego znaczenia w czasach kryzysu, kiedy ryzyko niewypłacalności klientów jest stosunkowo wysokie. Podstawowym błędem popełnianym przez zarządzających przedsiębiorstwem jest rozpoczynanie kontroli poziomu należności w momencie dostawy produktów i usług, lub gdy faktury są już przeterminowane i przedsiębiorstwo jest zmuszone interweniować. Kompleksowe zarządzanie należnościami zakłada, że sterowanie i kontrola tych aktywów zaczyna się jeszcze przed rozpoczęciem formalnej współpracy z klientem. Monitoring należności to przede wszystkim zbiór narzędzi, których celem jest informowanie i ostrzeganie o występujących opóźnieniach www.creditmanagermagazine.pl STYCZEŃ / JANUARY 2024 32 EDUKACJA „Przedsiębiorstwa, które swoją politykę kredytową opierają na badaniu wiarygodności kontrahentów, bardzo często dokonują analizy ryzyka jednorazowo, tzn. w momencie rozpoczęcia współpracy, a następnie nie monitorują tego na bieżąco, co powinno być uznane za błędne podejście w ocenie ryzyka kredytowego.” samym wpływa na jego wynik finansowy. Dlatego tak istotne jest posiadanie odpowiedniej i efektywnej kontroli spływu należności w przedsiębiorstwie. Brak monitoringu należności z góry przesądza o możliwych rezultatach polityki kredytowej. Do podstawowych czynników bankructw przedsiębiorstw, związanych z nieprawidłowym kontrolowaniem spływu należności, zalicza się niepodejmowanie kontrahentów w płatnościach oraz ryzyku współpracy z danym odbiorcą. Dla wskazania błędów w tej sferze należałoby na początku określić na czym polega skuteczny i efektywny proces monitorowania należności. Dobrze zorganizowany i skuteczny system monitorowania należności powinien: wykazywać wszelkie zmiany za pomocą wskaźników opisujących należności, z zachowaniem przejrzystości i jasności ich interpretacji, stwarzać możliwość obserwacji odchyleń od pierwotnie przyjętych planów utrzymania poziomu należności i wskazywać przyczynę odchyleń, powodując przy tym podjęcie próby modyfikacji i naprawy wadliwych założeń, być zrozumiały, przejrzysty i łatwy do wprowadzenia przez odpowiednie jednostki finansowe przedsiębiorstwa, umożliwiać wpływanie na zachowanie odbiorców w odpowiednim czasie, za pomocą dostępnych systemów opartych na podstawowych kryteriach i miernikach oceny gospodarki należnościami (KPI), pozwalać na wnikliwą analizę strategicznych czynników, które decydują o wyborze najkorzystniejszej strategii kredytowania, ułatwiać rozpoznawanie elementów zewnętrznych i wewnętrznych sprzyjających oraz zagrażających realizacji podstawowego celu zarządzania należnościami, wykazywać mocne i słabe strony przedsiębiorstwa-kontrahenta. Źle zorganizowany i nieskuteczny system monitorowania należności to taki, który