Credit Manager Magazine 9/2023

Średnia temperatura na Ziemi w wyniku powodowanej przez ludzi zmiany klimatu wzrosła o ponad 1°C powyżej wartości z epoki przedprzemysłowej. Dalszy wzrost (nawet o pół stopnia) nie‐ sie za sobą poważne konsekwencje, wśród których można wymienić: zabójcze dla ludzi i rolnictwa fale upałów, spadek produkcji żywności, niedobory wody we wrażliwych regionach, utrata raf koralo‐ wych, topnienie lodu w Arktyce, co zwiększy ilość pochłanianej przez planetę energii i jeszcze przyspieszy ocieplanie się klimatu, postępujące wymieranie ga‐ tunków, narastające zagrożenia w Azji i Afryce, migracja na masową skalę, wzrost światowego poziomu morza, zalane mogą zostać tereny zamieszkane obecnie przez miliony ludzi. Ocieplenie globalne wynika głównie ze spalania paliw kopalnych oraz deforestacji. Ta ostatnia prowadzi do utraty zdolności do akumulacji dwutlenku węgla oraz innych gazów cieplarnianych w atmosferze. W odpowiedzi na te zagrożenia naukowcy już przekonują, że możemy kształtować nasze gospodarki, aby mieściły się w gra‐ nicach narzuconych przez środowisko fi‐ zyczne, a tym samym żyć w świecie, gdzie nie ma presji na wzrost i bardziej niż ilość liczy się jakość. Rozwój jest bo‐ wiem możliwy w ramach stanu stacjonar‐ nego, czyli bez wzrostu produkcji i kon‐ sumpcji. Wykorzystując stałą ilość zaso‐ bów, takich jak woda, węgiel, gaz, może‐ my poprawić dobrobyt społeczny, postu‐ lując jednocześnie na poziomie państwa, np. dematerializację. Polega ona na tym, że zużywamy mniej materii dla podtrzy‐ mania ustalonego poziomu dobrobytu. Przykład? Dawniej spotkanie z osobą za‐ mieszkującą inny kontynent wymagało podróży. Teraz do komunikacji mogę wy‐ korzystać Internet. Tę samą potrzebę można zaspokoić w sposób mniej kosz‐ towny, jeśli chodzi o zużycie materii. Być może w przyszłości podobnie będziemy mogli zastąpić zaspokajanie innych po‐ trzeb. Życie po wzroście Przejście na gospodarkę po okresie wzro‐ stu stanowi odpowiedź na zagrożenie za‐ łamania ekologicznego. „Postwzrost” to światopogląd, zgodnie z którym społe‐ czeństwo funkcjonuje lepiej bez ciągłego wzrostu gospodarczego. Nowe propozy‐ cje definiowania dobrobytu odwołują się do kategorii zrównoważonego rozwoju ludzkości. Wśród prekursorów „postwzrostu” wy‐ mienić można rumuńskiego matematyka i ekonomistę, Nicholasa Georgescu-Roege‐ na (1906-1994), który jako jeden z pierw‐ szych wprowadził nauki przyrodnicze do ekonomii. Przekonywał, że ciągłe zwięk- pionierów, to np. Serge Latouche, Marie Dominique Perrot, Jacques Grinevald, Ivan Illich, Pierre Rabhi, François de Ra‐ vignan i Alain Gras. Zwolennicy „postw‐ zrostu” opowiadają się za stworzeniem modelu socjoekonomicznego, którego podstawą nie jest wzrost gospodarczy i który poprzez jednoczesne zmniejszenie konsumpcji prowadzi do poprawy jakości życia i dobrostanu. Na taką perspektywę wskazywał chociażby raport Komisji Zrównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Commission), która jest po‐ zaministerialną organizacją publiczną przy rządzie brytyjskim. „W odpowiedzi na te zagrożenia naukowcy już przekonują, że możemy kształtować nasze gospodarki, aby mieściły się w granicach narzuconych przez środowisko fizyczne, a tym samym żyć w świecie, gdzie nie ma presji na wzrost i bardziej niż ilość liczy się jakość.” kszanie wielkości gospodarki jest niewy‐ konalne, ponieważ pozostaje sprzeczne z prawami natury. Opierając się zarówno na biologii ewolu‐ cyjnej, jak i termodynamice, argumento‐ wał, że produkcję należy uznać za prze‐ dłużenie ewolucji biologicznej i jako taka winna przestrzegać praw termodynamiki. Z tej perspektywy wzrost gospodarczy przyspiesza entropię, w pewnym momen‐ cie działa jak podstawowe ograniczenie produkcji. Idea zyskała uznanie na po‐ czątku XXI wieku. Zimą 2001 roku czaso‐ pismo „L’écologiste” opublikowało spe‐ cjalny numer zatytułowany „Défaire le développement, refaire le Monde!” („Cof‐ nij wzrost, zmień świat”) z udziałem kilku autorów, którzy później zostali uznani za Stagnacja może być postrzegana jako za‐ grożenie. W „postwzroście” nacisk kła‐ dzie się nie tyle na to, jak produkować i konsumować mniej, ale jak robić to ina‐ czej. W tym modelu zachęca się do podej‐ mowania inwestycji w działalność, która jest zrównoważona pod względem spo‐ łecznym i środowiskowym, zamiast wyna‐ gradzania biernej akumulacji kapitału. Istnieje wiele sposobów, które umożli‐ wiają społeczeństwu rozkwit, opierają się na regule wzajemności, na serdeczności, solidarności, sprawiedliwości i współpra‐ cy. Atrakcyjność „postwzrostu” wiąże się z tym, że generuje on spektrum możliwo‐ ści, wykorzystuje kreatywność i energię wynikającą z realizacji wartości ważnych dla całego społeczeństwa. www.creditmanagermagazine.pl WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2023 32 ANALIZA