Credit Manager Magazine 9/2022

29 www.creditmanagermagazine.pl WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2022 MAKROEKONOMIA Czy dekarbonizacja oznacza koniec konkurencyjności europejskiego przemysłu? Modernizacja europejskiego przemysłu w duchu zielonej transformacji jest istotnym elementem osiągnięcia neutralności klimatycznej UE do 2050 r. Przemysł odpowiada za ok. 20% unijnej całkowitej wartości dodanej i generuje 80% eksportu towarów. Jednak równocześnie jest on związany z 20% emisji gazów cieplarnianych w UE. Jeżeli więc Europejski Zielony Ład ma zostać zrealizowany, to wykorzystanie paliw kopalnych musi zostać zamienione na czyste (w tym odnawialne) źródła energii także w tym sektorze. Dekarbonizacja przemysłu stanowi ogromne wyzwanie dla unijnych gospodarek ze względu na wzrastające koszty energii, uzależnienie od surowców spoza UE i techniczne bariery w odejściu od paliw kopalnych w części procesów przemysłowych. Kryzysy obnażyły słabości Projektowanie zielonej polityki przemysło- wej UE koncentruje się na trzech kluczowych elementach: 1. Jednolitym rynku ze spójnymi standar- dami środowiskowymi, który musi być przyjazny dla małych i średnich przed- siębiorstw, zwłaszcza w obszarach czy- stych technologii, innowacji; 2. Mobilizacjiobywateli,m.in.jakoświado- mych ekologicznie konsumentów, któ- rzy mają wpływ na producentów; 3. Pogłębionej współpracy publiczno-pry- watnej na poziomie międzynarodowym, pozwalającejfinansowaćryzykowne,trud- ne do wdrożenia i kosztowne projekty transformacyjne. Polityka przemysłowa przed EuropejskimZie- lonym Ładem (EZŁ) pozostawała częściowo w gestii państw członkowskich, które prowa- dziły ją z uwzględnieniem własnych uwarun- kowań gospodarczych, energetycznych, spo- łecznych, ale równocześnie nie naruszając przy tym unijnej polityki konkurencji i reguł pomocy publicznej. Na poziomie europejskim miała ona wymiar horyzontalny, skupiający się na zapewnieniu odpowiednich ram praw- nych i politycznych na jednolitym rynku. Dopiero kryzys zadłużenia w strefie euro przywrócił w UE świadomość konieczno- ści prowadzenia bardziej ambitnej polityki Marta Makowska Analityczka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych w programie Unia Europejska przemysłowej, nakierowanej m.in. na rein- dustrializację kontynentu i przywracanie zni- kających miejsc pracy. Zdjęcie tabu z możliwości (a czasem wręcz konieczności) państwowego zaangażowania w pobudzanie przemysłu zbiegło się w czasie z narastająca presją jego dekarbonizacji. Po- jawiły się głosy (m.in . francusko-niemiecki manifest z 2019 r. dot. europejskiej polityki przemysłowej „na miarę XXI w.”) o potrzebie budowy transnarodowych przedsiębiorstw, które miałyby zdolność do konkurowania na arenie globalnej. Ogłoszenie EZŁ, który w sposób komplekso- wy wyznacza kierunki zmian dla całej unij- nej gospodarki, zakotwiczyło obrany chwilę wcześniej kierunek w polityce przemysłowej. Pandemia Covid-19 i towarzyszący jej kryzys światowego handlu dały dodatkowy impuls do nakreślenia kolejnych celów, związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa gospodar- czego UE (m.in . ciągłości łańcuchów dostaw, dążenie do przeniesienia produkcji niektó- rych dóbr do Europy). Strategiczne działania UE w ramach EZŁ Europejska polityka przemysłowa jest ściśle powiązana z innymi inicjatywami unijnymi, m.in . z polityką energetyczną, klimatyczną, handlową, a także regulacjami jednolitego rynku. Zazielenienie europejskiego przemy- słu odbywa się więc przy udziale narzędzi pochodzących z innych unijnych polityk, w tym zwłaszcza klimatycznej i energetycz- nej – poprzez system handlu emisjami (EU ETS) i głosowany właśnie graniczny podatek węglowy (CBAM). Dostrzegalna jest też konieczność przestawie- nia przemysłu na tory gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) w związku z konieczno- ścią efektywniejszego zużywania surowców naturalnych. Obecnie jedynie 12% materia- łów wykorzystywanych w przemyśle pocho- „Dopiero kryzys zadłużenia w strefie euro przywrócił w UE świadomość konieczności prowadzenia bardziej ambitnej polityki przemysłowej, nakierowanej m.in . na reindustrializację kontynentu i przywracanie znikających miejsc pracy.”