Credit Manager Magazine 9/2021

15 CREDIT MANAGER MAGAZINE WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2021 tuacji finansowej i majątkowej. Takie postrze- ganie rachunkowości kreatywnej jest wskazane i pożądane – i absolutnie nie ma znamion nad- użyć, czy fałszowania danych. Bardziej w tym przypadku będziemy mówić o polityce ra- chunkowości niż rachunkowości kreatywnej. 2. Druga płaszczyzna wynika po części z pier- wszej i dotyczy sytuacji kiedy celem sporzą- dzającego sprawozdanie finansowe nie jest wybranie optymalnych rozwiązań, ale takich, które upiększą liczby. Z formalnego punktu widzenia oznacza to wybór takiego rozwiąza- nia (dopuszczonego ustawą o rachunkowo- ści), które będzie ukierunkowane na przekaza- nie określonej informacji odbiorcy. To rozwią- zanie to klasyczna rachunkowość kreatywna. 3. Trzecia płaszczyzna to bardzo duża nadin- terpretacja pojęcia rachunkowości kreatywnej i przypisywanie jako coś kreatywnego wszyst- kich nadużyć i przestępstw. Rachunkowość kreatywna jest tutaj rozumiana np. jako kra- dzież gotówki z kasy, ukrywanie lub zawyża- nie pewnych wydatków lub kosztów, sporzą- dzanie sprawozdania finansowego niezgodnie z przepisami. Jak łatwo zauważyć, mamy tutaj do czynienia głównie z łamaniem prawa, a nie z typową rachunkowością kreatywną. 4. Czwarta płaszczyzna jest najtrudniejsza do uchwycenia, ale też i najtrudniejsza do zrealizowania. Otóż dotyczy ona przypad- ków, gdy jeszcze przed zakończeniem roku (np. w październiku czy listopadzie) zawiera się takie umowy, czy dokonuje takich dzia- łań, które mają na celu zaprezentowanie da- nych w sprawozdaniu finansowym w okre- ślony sposób. Przykładem takich działań może być świadome renegocjowanie umów, które ma na celu szybsze lub późniejsze poniesienie kosztów np. wynagrodzeń lub usług obcych. Trudno mówić w tym przy- padku o przekroczeniu prawa, trudno też jednoznacznie określić czy to już rachun- kowość kreatywna czy jeszcze rozwiązania wymuszone otoczeniem rynkowym. Co jest rachunkowością kreatywną? Aktualne, ale i czasami nieoczywiste, obszary rachunkowości kreatywnej: · brak uwzględnienia w sprawozdaniu opisu ryzyk, · skomplikowane transakcje w grupie i ich „błędna” wycena, Piotr Rybicki Od ponad 20 lat związany z rynkiem kapitałowym. Aktywny członek rad nadzorczych i komitetów audytów w spółkach rodzinnych i prywatnych, notowanychnagiełdziepapierówwar- tościowych, czy też z udziałem Skarbu Państwa oraz spółek komunalnych. Praktyk zarządzania finansami. Biegły rewident. Członek Zespołu eksperc- kiegodosprawzwiększeniaefektywno- ści rad nadzorczych Komisji do spraw Reformy Nadzoru Właścicielskiego przyMinisterstwieAktywówPaństwo- wych. Członek stowarzyszeń i orga- nizacji biznesowych, m.in. wieloletni wiceprezes Regionalnej Izby Gospo- darczej w Katowicach, Członek Ka- pituły Nagrody Dyrektor Finansowy Roku. Autor licznych publikacji, ana- liz branżowych i komentarzy media- lnych z obszarów zarządzania, finan- sów, rachunkowości i nadzoru właści- cielskiego. Wykładowca specjalisty- cznych kursów i szkoleń z finan- sów i rachunkowości, a także ekspert na kursach przygotowawczych do eg- zaminu na członków rad nadzorczych spółek Skarbu Państwa. Panelista klu- czowychbranżowychkonferencjiispo- tkań biznesowych i związanych z ryn- kiemkapitałowym.Inicjatororazwspół- organizatornajwiększegowPolscepro- jektu propagującego standardy właści- cielskie – „Konferencja Rada Nadzor- cza” i corocznego wyróżnienia „Czło- wiek Corporate Governance”. Fundator iekspertportaluNadzorKorporacyjny.pl. EDUKACJA · „błędne” szacunki, · sposób prezentacji danych liczbowych, · niedostateczne (wybiórcze) opisy, · zbyt „szybkie” ujmowanie przychodów, zbyt „późne” kosztów, i te już znane od lat: · ukrywanie strat, · ukrywanie kosztów, · nieujawnianie rezerw, · nietworzenie odpisów aktualizujących, · nieprawidłowa stawka amortyzacyjna środ- ków trwałych, · manipulacje przy segmentach działalności, czy też świadome kreowanie konkretnych wielkości w sprawozdaniu finansowym, ce- lem wywołania określonych skutków, jak na przykład udzielenie finansowania, premia za wyniki. Koniec rachunkowości kreatywnej? Warto uzupełnić, że pojęcie rachunkowości kreatywnej jest pojęciem szerzej znany w za- sadzie tylko w Polsce. Wmiędzynarodowej li- teraturze dla opisania wydarzeńwEnron uży- wa się raczej pojęć accounting scandal (skan- dal księgowy), accounting fraud (oszustwo księgowe). Nie spotkamy się tam z określe- niemcreative accounting (rachunkowość kre- atywna). Podobnie zresztąwprzypadkuostat- nich wydarzeń w spółce Wirecard, w przy- padku którego mówi się o falsification of ac- counts (fałszerstwo rachunków), czy accoun- ting irregularities (nieprawidłowości księgowe). Czy zatem rok 2021 to czas zmiany naszego myślenia o rachunkowości kreatywnej? Na co zwrócić uwagę analizując sprawozdania fi- nansowe w 2021 roku? Jak na rachunkowość kreatywną wpłynął COVID-19? O tym wszystkimmówiłem podczas FECMA 2021 podczas wykładu pt. „Rachunkowość kreatywna, quo vadis”. „Kolejne lata pokazały, że naturalną konsekwencją takiego stanu była ogólna utrata zaufania do sprawdzań finansowych, a nawet szerzej do danych generowanych przez działy księgowości.”