Credit Manager Magazine 9/2021

12 CREDIT MANAGER MAGAZINE WRZESIEŃ / SEPTEMBER 2021 rów, koszty i trudności wdostosowaniumiejsca pracy do obowiązujących wymagań sanitar- nych, trudności z koordynacją i kontrolą pra- cowników pracujących zdalnie, zwiększanie niewykorzystanych mocy produkcyjnych, za- burzenie planowania sprzedaży i produkcji, a także nadmierny wzrost inwentarza. Respondentów poproszono o ocenę poszcze- gólnych symptomówna 7-stopniowej skali Li- kerta,gdzie:1–niedotyczynaszejfirmy;7–do- tyczy w znacznym stopniu naszej firmy. Wy- niki przytoczone poniżej odnoszą się do tej właśnie skali. Ogólne wnioski Biorąc pod uwagę zbiorcze wyniki badania można zauważyć, że symptomy kryzysuwystę- pujące relatywnie najrzadziej u badanych firm to wzrost popytu (średnie wskazanie na pozio- mie 2,68), problemy związane z koordynacją pracy zdalnej (średnia 2,93), ograniczenie/za- wieszenie sprzedaży przez regulacje prawne (średnia 3,78) oraz wzrost niewykorzystanych mocy produkcyjnych (średnia 3,92). Z kolei najczęstsze symptomy w całej badanej próbie to ograniczenia możliwości spotkań z partnerami i dostawcami (średnia wartość odpowiednio 5,95 oraz 5,92), problemy z pla- nowaniem sprzedaży i produkcji (średnia 5,22), trudności z transportem (średnia 4,86), obawypracowników(średnia4,84),spadekpo- pytu(średnia4,82)czywzrostkosztówwzwią- zku z adaptacją do nowych wymogów (śred- nia 4,75). Co ciekawe, dopiero na dalszych pozycjach plasują się trudności w dostępie do finansowania (średnia 4,47), opóźnienia płat- ności ze strony klientów lub partnerów han- dlowych (średnia 4,37) czy zakłócenia dostaw (średnia 4,17). Warto podkreślić, iż zebra- ne oceny odnoszą się do częstotliwości wystę- powania rozmaitych trudności wywołanych pandemią COVID-19, nie informują nato- miast o tym, jak dużym (w sensie wagi czy znaczenia) problemem były one dla badanych przedsiębiorstw. Wielkość przedsiębiorstwa a podatność na kryzys Interesujących wniosków dostarcza analiza w podgrupach. W pierwszym przekroju we- dług wielkości zatrudnienia (małe przedsię- biorstwa – 10-49 pracowników, średnie przed- siębiorstwa – 40-249 pracowników, duże przed- siębiorstwa – powyżej 250 pracowników) ry- suje się szereg ciekawych zależności. W całej kategorii małych przedsiębiorstw (N=168), średni postrzegany stopień wystę- powania objawówpandemii wyniósł 4,84. Dla średnich przedsiębiorstw (N=167) wskaźnik ten wyniósł już 4,42, podczas gdy dla dużych przedsiębiorstw (N=165) tylko 4,07, przy śre- dniej dla całej badanej populacji na poziomie 4,45. Zależność ta uwidacznia się dlawiększości analizowanych czynników (zob. Wykres 1 i 2), z wyjątkiem kwestii wzrostu popytu, jak rów- nież ograniczeń możliwości spotkań z part- nerami i dostawcami, w przypadku których w świetle przeprowadzonych badań można za- obserwować zależność odwrotną. Poszukując możliwych przyczyn uzyskanych wyników, warto zwrócić uwagę na koncep- cję zdolności organizacyjnych, związanych z wielkością firmy. Wraz z rozwojem organi- zacji wykształcają się szczególnie trudne do naśladowania przez konkurentów zdolności menedżerskie, które przekształcają posiada- ne zasoby finansowe i fizyczne, poprzez pro- cedury organizacyjne, w kompetencje, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla między- narodowej konkurencyjności firmy. Inni badacze wskazywali, że większe firmy są zwykle lepiej wyposażone wmożliwości tech- nologiczne, co przeważnie okazuje się pozy- tywnie powiązane z intensywnością ekspor- tu. Stwierdzono również, że inne zasoby zwią- zane z wielkością, takie jak zdolności pro- dukcyjne i marketingowe, sprzyjają umię- dzynarodowieniu firm. Co nie mniej ważne, uważa się, że większe firmy posiadają więcej zasobów finansowych i ludzkich oraz osiąga- ją większe korzyści skali. Większa firma ma zwykle większą zdolność do angażowania zasobów w celu absorbowania ryzyka aniżeli mniejsza. Poziom umiędzynarodowienia a podatność na kryzys Kolejny przekrój dotyczy stopnia umiędzy- narodowienia w 3 kategoriach: 10-19 proc., 20-30 proc. oraz więcej niż 30 proc. udziału eksportu w całkowitych przychodach przed- siębiorstwa. Można tutaj zaobserwować wyraźną regular- ność: eksporterzy o wyższym udziale sprzeda- ży zagranicznej postrzegają siebie jako mniej dotkniętych problemami. Średnia ocena wy- niosła bowiem odpowiednio 4,73 dla kate- gorii 10-19 proc., 4,36 dla grupy 20-30 proc. oraz 3,89 dla kategorii ponad 30 proc. udziału sprzedaży zagranicznej w sprzedaży ogółem. Szczególnie wyraźne różnice, przekraczające 1 punkt na skali 1-7, pomiędzy podgrupami oróżnymstopniuumiędzynarodowieniadzia- łalności można zaobserwować w przypadku takich symptomów, jak utrudnione planowa- nie sprzedaży i produkcji (średnie wartości w kolejności rosnącego udziału eksportu od- powiednio 5,46, 5, 27 i 4,47), trudności w tran- sporcietowarów(odpowiednio5,22,4,94i3,76), trudności w dostępie do finansowania (od- powiednio 5,07, 4,27 i 3,36), opóźnienia pła- tności ze strony klientów lub partnerów han- dlowych (odpowiednio 4,91, 4,10 i 3,56), za- kłócenia dostaw (odpowiednio 4,80, 3,63 i 3,71), oraz zawieszenie lub ograniczenia sprzeda- ży związane z regulacjami prawnymi (odpo- wiednio 4,40, 3,33, i 3,10). Z drugiej strony, to w kategorii firm najbar- dziej umiędzynarodowionych zaobserwowa- no zjawisko wzrostu popytu, można zatem zaryzykować stwierdzenie, że kryzys pande- miczny w pewnym zakresie przynosił również szanse biznesowe. Intensywność technologiczna a podatność na kryzys Innych wniosków dostarcza natomiast kolejny przekrój poświęcony intensywności techno- logicznej, przy czym rozróżniono sektory ni- skich, średnich i wysokich technologii. W ogól- nym ujęciu nie da się zaobserwować prostej zależności pomiędzy intensywnością techno- logiczną branży, w której działa przedsiębior- ca a jego podatnością na kryzys wywołany pandemią Covid-19. BIZNES