Credit Manager Magazine 7/2025

ANALIZA „Chociaż udział niemieckiej wartości dodanej w eksporcie Polski jest stosunkowo wysoki, to pozostaje istotnie niższy niż w pozostałych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W porównaniu z innymi państwami Unii Europejskiej, Polska, Czechy, Słowacja i Węgry charakteryzują się znacząco wyższym udziałem niemieckiej wartości dodanej w eksporcie.” LIPIEC 2025 www.creditmanagermagazine.pl 53 Chociaż udział niemieckiej wartości dodanej w eksporcie Polski jest stosunkowo wysoki, to pozostaje istotnie niższy niż w pozostałych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W porównaniu z innymi państwami Unii Europejskiej, Polska, Czechy, Słowacja i Węgry charakteryzują się znacząco wyższym udziałem niemieckiej wartości dodanej w eksporcie, co wynika ze szczególnie silnych powiązań tych gospodarek z gospodarką niemiecką (zob. wykres poniżej). W tej grupie państw Polska cechuje się jednak najniższym znaczeniem niemieckiej wartości dodanej w eksporcie. Przekłada się to na mniejsze uzależnienie polskiego eksportu od dóbr pośrednich z dużym udziałem niemieckiej wartości dodanej, niż w przypadku eksportu pozostałych państw EŚW. Wynika to z większej dostępności substytutów na rynku krajowym oraz mniejszego udziału branż o najwyższym stopniu fragmentaryzacji międzynarodowej, np. branży motoryzacyjnej, w eksporcie. Powiązania forward : polska wartość dodana absorbowana przez niemiecki popyt finalny i eksportowy Analogicznie, analiza międzynarodowych przepływów międzygałęziowych pozwala ocenić siłę powiązań typu forward , związanych z rolą popytu w zagranicznych gospodarkach dla krajowej aktywności ekonomicznej. Aby skwantyfikować znaczenie powiązań typu forward z gospodarką niemiecką, należy oszacować polską wartość dodaną: (i) absorbowaną w popycie finalnym w Niemczech oraz (ii) w eksporcie z Niemiec, a następnie zestawić ją z łączną polską wartością dodaną, w przybliżeniu równą PKB Polski. Niemiecki popyt finalny pełni istotną rolę dla polskich producentów, ponieważ odpowiada za 6,8 proc. polskiej wartości dodanej. Oznacza to, że 6,8 proc. polskiego PKB jest albo (i) eksportowane bezpośrednio do Niemiec jako dobra finalne, albo (ii) eksportowane do Niemiec jako dobra pośrednie wykorzystywane w produkcji dóbr finalnych na rynek niemiecki, albo (iii) eksportowane do innych gospodarek (np. do Czech lub Słowacji), wytwarzających dobra finalne na rynek niemiecki. Ta miara także systematycznie zwiększała się (z 4,8 proc. w 2010 r.), co odzwierciedla rosnące znaczenie rynku niemieckiego. Gospodarka niemiecka jest jednak istotna dla polskich producentów nie tylko ze względu na popyt finalny, ale także za sprawą pełnienia roli regionalnego hubu w ramach globalnych sieci podaży. Wiąże się to z eksportem dóbr finalnych, do których produkcji wykorzystywane są dobra pośrednie między innymi z Polski, do krajów odległych geograficznie. Przykład stanowi branża motoryzacyjna: dobra pośrednie (m.in . silniki, nadwozia i skrzynie biegów) z krajów EŚW służą do produkcji samochodów osobowych, które następnie są eksportowane z Niemiec do innych krajów, na przykład do Chin. W efekcie, w 2022 r. polska wartość dodana w eksporcie niemieckiego sektora motoryzacyjnego wyniosła 3,3 mld euro. W ujęciu ogólnym, dzięki silnemu zaangażowaniu Polski i Niemiec w europejskiej sieci podażowej udział polskiej wartości dodanej w eksporcie Niemiec systematycznie się zwiększał i w 2022 r. wyniósł 1,1 proc. Odpowiadało to 2,9 proc. wartości dodanej polskiej gospodarki. Łącznie zatem niemiecki popyt finalny (6,8 proc.) i eksportowy (2,9 proc.) absorbował około 9,7 proc. polskiej wartości dodanej. Udział niemieckiego popytu finalnego w wartości dodanej wytwarzanej w Czechach, Węgrzech i na Słowacji wyniósł w 2022 r. odpowiednio 7,8 proc., 6,0 proc. oraz 5,7 proc., wobec 6,8 proc. w Polsce. Jest to związane z silnym zaangażowaniem tych gospodarek w aktywności w ramach globalnych sieci podażowych, co odzwierciedla duże znaczenie branż, których produkcja jest najsilniej podzielona na wiele wysoce wyspecjalizowanych etapów. Rola niemieckiego popytu jest jednocześnie mniejsza dla dużych gospodarek Europy Zachodniej, co wynika z większej dywersyfikacji geograficznej eksportu tych krajów. Również rola niemieckiego eksportu dla gospodarek EŚW i gospodarki polskiej jest do siebie zbliżona (zob. wykres poniżej), przy jednocześnie mniejszym znaczeniu wartości dodanej z Czech, Węgier i Słowacji w eksporcie ogółem Niemiec. Podsumowanie Statystyki związane z międzynarodowymi przepływami międzygałęziowymi przedstawiają pełniejszy obraz znaczenia relacji handlowych z Niemcami dla gospodarki Polski, niż standardowe statystyki handlowe, takie jak udział w eksporcie i imporcie brutto. Wynika z nich, że z jednej strony gospodarka niemiecka pełni istotną rolę od strony popytowej na towary i usługi wytwarzane w Polsce (łącznie 9,7 proc. polskiego PKB w niemieckim popycie finalnym i eksportowym – powiązania forward), a z drugiej od strony podażowej, dostarczając dobra finalne i pośrednie na potrzeby polskich producentów i konsumentów (6,1 proc. popytu finalnego i 6,0 proc. eksportu – powiązania backward). Co więcej, wszystkie miary powiązań typu forward i backward wskazują na systematyczny wzrost znaczenia powiązań handlowych z gospodarką niemiecką dla gospodarki polskiej od lat 90. XX wieku, co jest związane z fragmentaryzacją produkcji, rosnącym zaangażowaniem polskich producentów w regionalne i globalne sieci podaży, a także konwergencją dochodową Polski do krajów Europy Zachodniej.