Credit Manager Magazine 7/2025

Szanowni Państwo, Według najnowszej prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), PKB Polski w tym roku powinno być na 20-tym miejscu na świecie. Wejście do, jeszcze nieformalnego, grona krajów G20 to zdecydowanie powód do dumy. Przecież wyprzedzamy Szwajcarię! Mało tego. Nasz PKB per capita, czyli w przeliczeniu na jednego mieszkańca, będzie w tym roku wyższy od japońskiego. Z danych MFW wynika, że w 2025 roku Polska osiągnie poziom ok. 52 tys. dolarów (w wartościach stałych z 2021 r.), a Japonia ok. 51 tys. dolarów. Co dalej? Wydaje się, że polski sukces gospodarczy oparty w głównej mierze na niskich kosztach kapitału ludzkiego dobiega końca. Jak wskazuje dr. Piotr Maszczyk z SGH, obok demografii, drugim kluczowym czynnikiem determinującym przyszłość polskiej gospodarki jest jej innowacyjność. Niestety i w pierwszym i w drugim przypadku mamy problem. Zostawmy demografię i przyjrzyjmy się innowacyjności. Istnieje wiele czynników, które mogą sprzyjać innowacyjności. Jednym z nich jest swobodne myślenie, czyli zdolność do generowania wielu różnych pomysłów bez oceniania ich na wstępie. Ważne jest również otwarcie na nowe doświadczenia i gotowość do eksperymentowania. Innowacyjność często wymaga również odwagi, aby wyjść poza utarte schematy i spróbować czegoś nowego. Niewątpliwie warunkiem koniecznym dla rozwoju wszelkiego nowatorskiego myślenia, eksperymentowania, jest odpowiedni poziom zaufania. Zaufanie między ludźmi jest przecież fundamentem każdej konstruktywnej dyskusji prowadzącej do tworzenia nowych pomysłów. W relacjach opartych na zaufaniu istnieją warunki do swobodnej wymieniany poglądów, dzielenia się pomysłami i podejmowania ryzyka związanego z wprowadzaniem innowacji. Umiejętność współpracy opartej na zaufaniu jest niezbędna do skutecznego zarzadzania wiedzą oraz, dzięki zdolności do nawiązywania relacji formalnych z otoczeniem, do przekształcania tej wiedzy w innowacyjny produkt. Niestety. Polska od wielu lat znajduje się wśród krajów o najniższym na świecie poziomie zaufania. Według badania przeprowadzonego przez Ipsos w 2022 roku, tylko 16% Polaków uważa, że innym można zwykle ufać. Zaufanie, obok jakości relacji międzyludzkich, jest zaś podstawą tzw. kapitału społecznego. Jak w swoich badaniach wiele lat temu zauważył prof. Czapiński, kapitał społeczny nie ma praktycznie żadnego znaczenia ekonomicznego w krajach słabo rozwiniętych. Dopiero po osiągnięciu pewnego poziomu gospodarczego okazuje się, że dalszy rozwój jest wręcz niemożliwy bez odpowiednich zasobów wzajemnego zaufania, tolerancji czy etyki korporacyjnej. Autorzy opublikowanego w listopadzie 2020 roku Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2030 zauważają, że niski poziom kapitału społecznego należy uznać za jedną z najpoważniejszych barier rozwojowych mających wpływ na niski poziom innowacyjności kraju. Wysoki poziom kapitału społecznego przekłada się pozytywnie na istotne dla rozwoju społeczno-gospodarczego elementy i czynniki – usprawnia procesy komunikacji i wymiany wiedzy, przyczynia się do optymalizacji procesów inwestycyjnych i transakcyjnych, redukuje korupcje, sprzyja solidarności społecznej, zwiększa efektywność działalności gospodarczej i ułatwia jej prowadzenie. Niski poziom kapitału społecznego to problem opisany wiele lat temu w serii badań prof. Czapińskiego pt. „Diagnoza Społeczna”. W swoich badaniach, prof. Czapiński dowodził, iż niski poziom kapitału społecznego w Polsce powoduje roczne straty w wysokości nawet 13% PKB. W raporcie „Kapitał społeczny i zaufanie w polskim biznesie 2015” pisał, że wartość transakcji, które nie zostały zawarte z obawy przed nieuczciwością kontrahentów, można oszacować na 145 do 215 mld zł (ok. 10% PKB). Natomiast brak działań zwiększających zaufanie do firmy skutkował utratą możliwości zawarcia umów o wartości 66,3 mld zł (ok. 3% PKB). Wyliczenia mają już dziesięć lat, ale skoro poziom zaufania jest nadal niski, możemy zakładać, że 13% utraconego PKB jest niestety aktualne. Do zagadnienia kapitału społecznego wrócił po latach od badań prof. Czapińskiego zespół Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE). We wnioskach z badania opublikowanego w listopadzie zeszłego roku czytamy, iż „podtrzymanie dalszego rozwoju gospodarczego wymaga nie tylko inwestycji w kapitał ludzki, ale także w kapitał społeczny. Ten drugi od lat uchodzi w Polsce za niewystarczający, o czym świadczyć ma niski w porównaniu z wieloma krajami regionu i całej Europy poziom zaufania Polaków do innych.” Eksperci PIE podkreślają, że kapitał społeczny zajmuje ważne miejsce wśród czynników wpływających zarówno na subiektywny dobrostan, jak i na dochody, co dowodzi jego pozytywnego znaczenia dla kształtowania rozwoju gospodarczego. Jednocześnie niedostatki kapitału społecznego wśród przedsiębiorców (zwłaszcza w wymiarze zaufania), przejawiające się w obawie przed nawiązywaniem współpracy z innymi podmiotami, stanowią ważną barierę rozwojową. Czy kapitał społeczny ma znaczenie w zarządzaniu kredytem kupieckim? To pytanie prowokacyjno- retoryczne. Przecież słowo „kredyt” pochodzi od łacińskiego „credere” czyli „wierzyć” lub „ufać”. Nawet łacińskie określenie oznaczające osobę udzielającą pożyczki (czyli kredytu) – creditor – zostało dosłownie przetłumaczone na polski jako „wierzyciel”. Udzielanie kredytu kupieckiego, podobnie jak każdego innego kredytu, oparte jest zatem za zaufaniu. Niedostatki kapitału społecznego stanowią zatem barierę dla rozwoju gospodarczego, innowacji i kredytu. Jak zauważają autorzy raportu PIE o kapitale społecznym, lepsza sytuacja finansowa współwystępuje z rozbudowanymi sieciami kontaktów. Dlatego zachęcając do lektury najnowszego wydania Credit Manager Magazine, zapraszam na kongres FECMA w przyszłym roku w Londynie! Będzie to miejsce budowania relacji z credit managerami z całej Europy, podobnie jak PICM będący od wielu lat częścią FECMA. Robert Dyrc z Redaktor Naczelny Założyciel i Prezes Zarządu Polskiego Instytut Credit Management (PICM) Prezes Federation of Credit Management Associations (FECMA) www.creditmanagermagazine.pl LIPIEC 2025 4 OD REDAKCJI