Credit Manager Magazine 7/2025

EDUKACJA www.creditmanagermagazine.pl LIPIEC 2025 22 „Przedstawiona literatura oraz wyniki dotychczasowych rozważań pokazują duże zainteresowanie badaczy tematem wpływu cyklu koniunkturalnego na liczbę bankructw. Widać jednak wyraźnie, że praktycznie wszystkie analizy były prowadzone przy wykorzystaniu opóźnionych wskaźników cyklu koniunkturalnego, a w szczególności dynamiki PKB. ” wpływ na funkcjonowanie podmiotu gospodarczego, ponieważ znajdują się bezpośrednio lub pośrednio w jego globalnym, makro-, mezo-, regio-i mikrootoczeniu (Rogowski, 2015). Dlatego często spotykaną systematyką czynników egzogenicznych jest ich dalszy podział na: (1) przyczyny związane z sytuacją sektora gospodarki lub gałęzi przemysłu, w której działa jednostka, (2) przyczyny wynikające z ogólnej sytuacji w szerokim otoczeniu jednostki oraz (3) przyczyny wynikające z sytuacji globalnej (Hołda, Strojny, 2019). Przedstawiona literatura oraz wyniki dotychczasowych rozważań pokazują duże zainteresowanie badaczy tematem wpływu cyklu koniunkturalnego na liczbę bankructw. Widać jednak wyraźnie, że praktycznie wszystkie analizy były prowadzone przy wykorzystaniu opóźnionych wskaźników cyklu koniunkturalnego, a w szczególności dynamiki PKB. Pociecha J i Pawełek B. wprost sugerują wykorzystanie wyników testów koniunktury (wskaźników wyprzedzających) jako możliwych zmiennych w modelach prognozowania bankructwa (Pociecha, Pawełek, 2011). Dlatego danymi wejściowymi dla metodologii proponowanego wskaźnika PICM Risk Index© są dane z badania koniunktury GUS, zaliczane do grupy tzw. wskaźników wyprzedzających koniunkturę. Warto w tym miejscu pochylić się nieco szerzej nad systematyką wskaźników koniunktury oraz skutecznością, często krytykowanych za brak obiektywizmu, wskaźników wyprzedzających. Wskaźniki opisujące cykl koniunkturalny dzielą się na trzy grupy: (1) wyprzedzające, tzw. leading indicators, (2) jednoczesne, tzw. coincident indicators oraz (3) opóźnione, tzw. lagging indicators (Zarnowitz, 1992; Leonard N. Stern School of Business, 2009; Walczyk, 2012). Wskaźniki jednoczesne to dane mierzące łączną aktywność gospodarczą, które zmieniają się równocześnie z ogólnymi warunkami gospodarczymi, a zatem odzwierciedlają obecny stan gospodarki. Wskaźniki wyprzedzające to serie, które mają tendencję do zmiany kierunku przed cyklem koniunkturalnym, a zatem mogą być wykorzystywane do przewidywania punktów zwrotnych w cyklu koniunkturalnym. Wskaźniki opóźnione, w przeciwieństwie do wskaźników wyprzedzających, mają tendencję do zmiany kierunku po serii wskaźników jednoczesnych. Dlatego też, na pierwszy rzut oka, wskaźniki opóźnione wydają się mieć niewielką wartość praktyczną, a przez to w badania cykli koniunkturalnych często są odrzucane jako nieistotne. Warto jednak podkreślić, iż wskaźniki opóźnione pomagają potwierdzić ostatnie ruchy wskaźników wyprzedzających i jednoczesnych, a tym samym umożliwiają nam odróżnienie punktów zwrotnych w tych seriach od ruchów niepowtarzalnych (McGuckin, 2001). Wskaźniki opóźnione są wykorzystywane do potwierdzania tendencji gospodarczych, które zostały już przewidziane przez wskaźniki wyprzedzające lub wykazane przez wskaźniki jednoczesne. Chociaż zmieniają się one po zmianie ogólnych warunków gospodarczych, są nadal przydatne, ponieważ są dostępne przed uzyskaniem pełnych danych z zakresu rachunków narodowych. Wśród przykładów poszczególnych grup wskaźników koniunktury można wymienić chociażby (Zarnowitz, 1992): wyprzedzające (ang. leading): średnie roboczogodziny tygodniowo, średnia tygodniowa ilość wniosków o zasiłek dla bezrobotnych, zamówienia w przemyśle, opóźnienia w dostawach, pozwolenia na budowę, zmiana w niezrealizowanych zamówieniach w przemyśle, zmiana cen materiałów wrażliwych, zmiana indeksu S&P500, podaż pieniądza M2, indeks ufności konsumenckiej, jednoczesne (ang. coincident): zatrudnienie w sektorach pozarolniczych, dochód rozporządzalny, produkcja przemysłowa, sprzedaż w przemyśle i handlu, opóźnione (ang. lagging): średnia długość okresu bezrobocia, wskaźnik zapasów do sprzedaży w przemyśle i handlu, zmiana indeksu jednostkowych kosztów pracy w przemyśle, średnia marża bankowa, kredyty bankowe, wskaźnik rat kredytowych do dochodów, zmiana inflacji CPI w usługach. Jak zaznacza w swojej publikacji OECD (Organization for Economic Co-operation and Development, 1997), podając własną klasyfikację trzech grup wskaźników koniunktury, należy zauważyć, że nie zawsze istnieje jednomyślność wśród ekspertów w krajach OECD w kwestii alokacji wskaźników pomiędzy trzy grupy. OECD podkreśla, że proponowana systematyka jest wysoce tymczasowa i bardziej szczegółowa analiza byłaby wymagana, aby określić dokładny związek, dla danego kraju, między ruchami jakiegokolwiek konkretnego wskaźnika krótkoterminowego a serią odniesienia (zwykle PKB – przyp. red.).