Credit Manager Magazine 7/2025

TEMAT NUMERU KRAJ ODSETKI OBRONNOŚĆ EDUKACJA ZDROWIE POLSKA 3,8% 8,5% 11% 10,7% USA 14,3% 9,1% 13% 24,7% NIEMCY 1,3% 3,9% 9,2% 20,5% FRANCJA 3,8% 3,6% 8,9% 15,3% UK 7,8% 5,3% 11% 20,7% Według prognoz MFW, zadłużenie na koniec 2030 wyniesie dla wybranych krajów (głównie zwiększenie, oprócz Grecji i Indii): 128,2 % (USA), 106,1% (Wielka Brytania), 128,4% (Francja), 74,8% (Niemcy), 125,6% (Belgia), 125,1% (Grecja), 137,7% (Włochy), 116% (Chiny), 75,8% (Indie) oraz 67,7% (Polska). Podobnie jak z analizą sprawozdań finansowych przedsiębiorstw, przyjrzyjmy się nie tylko pasywom (zadłużenie) ale też rachunkowi zysków i strat, a dokładniej kosztom finansowym. Jak nietrudno się domyślić, wysoki dług nie był istotnym problemem w warunkach niskich stóp procentowych. Stał się nim teraz, gdy stopy już niskie nie są. Rządy zmuszone są wydawać kolosalne pieniądze obligatariuszom. Płatności odsetkowe, jako procent wydatków rządowych, często są równe lub większe od sumy transferów socjalnych, wydatków na obronność czy edukację. Ale są kraje, które przeznaczają na płatności odsetkowe kilkadziesiąt procent swoich wydatków: Sri Lanka (49,44%), Brazylia (24,14%) czy Indie (23,23%). Wydatki Turcji na odsetki dla obligatariuszy to 15,86% dochodów budżetowych. Wierzyciele obligacji rządowych wyraźnie wyczuwają rosnące zagrożenie. Oprocentowanie dziesięcioletnich obligacji rządowych bije rekordu i nic nie nierozerwalnie łączy się z demografią i jest równie abstrakcyjny dla większości z nas. Europejski Bank Centralny (EBC) w raporcie z listopada minionego roku ostrzegał przed ryzykiem kolejnego kryzysu zadłużenia w strefie euro. Alarmujące znaki dla EBC to wysokie deficyty budżetowe, słaby wzrost i narastająca niepewność polityczna. W rocznym przeglądzie stabilności finansowej EBC zwraca uwagę na rosnące obawy rynkowe dotyczące możliwości obsługi zadłużenia państwowego. Podkreśla również niepokojące wyniki wyborów w Europie, w tym we Francji, które mogą zwiększyć niepewność. Dodatkowo bank zauważa, że różnice w rentowności obligacji rządowych Francji i Niemiec osiągają poziomy bliskie rekordom z ostatnich 12 lat, co może sygnalizować rosnący niepokój inwestorów. EBC podkreśla, że niska produktywność może dodatkowo pogorszyć sytuację w przypadku wystąpienia niekorzystnych zdarzeń makrofinansowych. Raport podkreśla również wyzwania, przed którymi mogą stanąć rządy w finansowaniu obrony i działań na rzecz walki ze zmianami klimatu w warunkach niskiego wzrostu gospodarczego i wysokiego zadłużenia publicznego. Rynek akcji i obligacji jest narażony na ryzyko nagłych korekt, a wysokie wyceny i skumulowane ryzyko już spowodowały krótkotrwałe skoki zmienności. W najnowszej kwietniowej publikacji Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) czytamy, że globalny dług publiczny wzrośnie o kolejne 2,8 punktu procentowego PKB do 2025 r. i zbliży się do 100% PKB do końca dekady, przekraczając szczyt z okresu pandemii. MFW słusznie zauważa, iż przewidywane wpływy podatkowe obarczone są znaczną niepewnością, biorąc pod uwagę szybkie eskalacje napięć handlowych i wysoki poziom niejasności politycznych. Oczekuje się, że ponad jedna trzecia krajów odnotuje wzrost długu w 2025 r. w porównaniu z 2024 r. Łącznie gospodarki te odpowiadają za około 75% światowego PKB i obejmują głównych graczy, takich jak Chiny, Stany Zjednoczone, Australia, Brazylia, Francja, Niemcy, Indonezja, Włochy, Meksyk, Rosja, Arabia Saudyjska, RPA i Wielka Brytania. A ile wynosi zadłużenie na dzisiaj w relacji do PKB? Z danych publikowanych przez MFW, pierwsza dziesiątka zadłużonych w 2023 roku to: Sudan (252,22%), Japonia (249,67%), Liban (195,17%), Grecja (168,87%), Argentyna (155,41%), Wenezuela (146,26%), Włochy (134,79%), Bahrain (123,32%), Malediwy (123,14%) oraz Stany Zjednoczone (118,73%). Z krajów europejskich „setkę” przekroczyły Francja (109,88%), Belgia (105,17%), Hiszpania (105,03%), Wielka Brytania (100,03%), czy bardzo blisko Portugalia (99,08%). Chiny oraz Indie to około 84%. Polska na mapie świata wyróżnia się dość pozytywnie, obok Australii, z zadłużeniem do PKB nie przekraczającym 50%. Zadłużenie naszego zachodniego sąsiada to „zaledwie” 62,66% PKB. www.creditmanagermagazine.pl LIPIEC 2025 10 wskazuje na to, aby premia za ryzyko miała maleć. To rezultat dwóch ryzyk: stagnacji wzrostu PKB wywołanej przede wszystkim … demografią. To błędne koło wydaje się bez wyjścia. Co dalej? Jakie są możliwości spłaty długu bądź jego rolowania? Spłata wynika z nadwyżki budżetowej, a tej w obecnych warunkach nie widać. W warunkach rosnącej fali populizmu ciężko wyobrazić sobie polityków proponujących konieczną podwyżkę podatków. Sytuacja demograficzna każe też realistycznie patrzeć na potencjalny wzrost PKB, który oczywiście będzie malał. Jest to tym bardziej prawdopodobne im bardziej nastroje, zwłaszcza w Europie będę niechętne migracji. W takiej sytuacji nietrudno wyobrazić sobie scenariusz częściowej odmowy spłaty zadłużenia. Ta swoista restrukturyzacja byłaby ewidentną ulgą dla budżetów krajowych, ale z drugiej strony miałaby nieprzewidywalne konsekwencje dla naszych oszczędności, na przykład emerytalnych, ulokowanych przecież w „bezpieczne” obligacje rządowe. Każdy kij ma dwa końce. Czy zdajemy sobie z tego sprawę? Szary Nosorożec szykuje się do szarży i nic go nie powstrzyma … Udział w wydatkach budżetowych źródło: OurWorldinData, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy „Europejski Bank Centralny (EBC) w raporcie z listopada minionego roku ostrzegał przed ryzykiem kolejnego kryzysu zadłużenia w strefie euro. W rocznym przeglądzie stabilności finansowej EBC zwraca uwagę na rosnące obawy rynkowe dotyczące możliwości obsługi zadłużenia państwowego.”