Credit Manager Magazine 4/2024

Mapę Grup Strategicznych, Punktową ocenę atrakcyjności sektora, Analizę luki strategicznej, Benchmarking strategiczny. Wszystkie powyższe metody zostały zaproponowane w ramach szeroko pojętego zarządzania strategicznego, a nie analizy kredytowej. Dlatego koniecznym jest rozważenie ich użyteczności w kontekście holistycznego podejścia do analizy niewypłacalności kontrahentów. Praktyka gospodarcza pokazuje, że funkcja analizy ryzyka kredytu kupieckiego wyodrębniona jest w strukturach przedsiębiorstw w różny sposób. Wpisuje się ona w całościowy proces od zamówienia do płatności określany angielskim terminem Order-to- Cash (O2C). O2C obejmuje trzy główne obszary: (1) zarządzanie zamówieniami oraz kontami klientów w systemie ERP, (2) analiza ryzyka kredytowego oraz (3) windykację należności. Analiza ryzyka kredytowego powierzana jest zwykle niewielkiej grupie analityków kredytowych, którzy nawet w dużych międzynarodowych korporacjach odpowiadają za przyznawanie i kontrolę limitów kredytowych dla tysięcy klientów. Można zaryzykować stwierdzenie, że wspólną cechą obszaru analizy ryzyka kredytu kupieckiego jest stosunkowo niewielka kadra analityków (globalne zespoły w nawet dużych korporacjach liczą od jednego do 4-5 osób), szerokie portfolio klientów do analizy oraz mocno ograniczony czas analiz. W przeciwieństwie do instytucji finansowych (banków), analitycy kredytu kupieckiego nie mają do swojej dyspozycji wyodrębnionych działów analiz branżowych czy makroekonomicznych. Podejście do tego wyzwania jest bardzo zróżnicowane. Obserwujemy, iż mniejsza lub większa część analizy kredytowej zlecana jest do instytucji zewnętrznych, zwykle do wywiadowni gospodarczych. Jeżeli chodzi o analizę ryzyka niewypłacalności w branżach, analitycy kredytu kupieckiego korzystają z opracowań przygotowywanych przez banki, wywiadownie gospodarcze, think tanki czy instytucje analityczne, a także ubezpieczycieli kredytu kupieckiego. Niewątpliwą zaletą tych analiz jest ich profesjonalizm oparty na wieloletniej wiedzy i doświadczeniu, zaufanie stojące za instytucjami je przygotowującymi oraz dość duża szczegółowość analiz. Z wad należy zwrócić uwagę przede wszystkim na długi interwał czasowy (analiz aktualizowane są zwykle rocznie, rzadziej półrocznie czy kwartalnie), wyrywkowy charakter (nie mamy pełnego przeglądu ryzyka dla wszystkich branż) oraz ograniczona powtarzalność, a przez to porównywalność, prezentowanych ocen (ocena danej branży w jednym opracowaniu niekoniecznie prezentowana jest w zaktualizowanych kolejnym raporcie). Wracając do ogólnych metod oceny sektorowej, należy stwierdzić, że dwie z nich najlepiej wychodzą naprzeciw potrzebom holistycznej analizy kredytowej jako element oceny ryzyka niewypłacalności w branżach. www.creditmanagermagazine.pl CZERWIEC / JUNE 2024 32 EDUKACJA Robert Dyrcz Założyciel & Prezes Zarządu Fundacji Polski Instytut Credit Management. Posiada szerokie 15-letnie doświadczenie w sferze zarządzania ryzykiem kredytowym, skarbem korporacyjnym oraz zakupami zdobyte w międzynarodowych korporacjach (Valeo, Philip Morris, Motorola, Google). Jest twórcą Polskiego Instytut Credit Management (PICM), jedynej w Polsce organizacji mającej na celu promocję zasad nowoczesnego zarządzania ryzykiem kredytu kupieckiego wśród przedsiębiorstw działających w Polsce. W ramach działalności PICM, jest pomysłodawcą i realizatorem kwartalnika Credit Manager Magazine (będąc jednocześnie Redaktorem Naczelnym), wskaźników branżowego ryzyka niewypłacalności przedsiębiorstw (w Polsce i Europie) PICM Risk Index ©, konferencji rocznej Credit Risk, seminariów CREDIT CLUB PICM, webinariów PICM. Robert opracował i dostarcza, z bardzo dobrymi ocenami, oryginalny holistyczny program szkoleniowy Credit Management, który został zrealizowany dla firm: Clariant, OLYMPUS, Abbvie, Rockwell Automation, Lundbeck, Synthos, AmerSports, Ecolab, Heineken, Arcelor Mittal, Kimberly Clark, Zoetis, Electrolux, Bayer, Lumileds i wielu innych. Są to analiza 5 sił Porter’a oraz Punktowa ocena atrakcyjności sektora. Obie metody poddają ocenie szereg czynników ilościowych i jakościowych, dając w efekcie odpowiedź na pytanie czy dana branża stwarza bardziej lub mniej atrakcyjne warunki do dalszego rozwoju. Odpowiedź ta w istocie zaspokaja potrzebę analityka kredytu kupieckiego polegającą na określeniu pozytywnych lub negatywnych perspektyw kształtowania się liczby niewypłacalności w sektorze badanego przedsiębiorstwa. Dokonując kolejnej selekcji pod względem efektywności czasowej wśród wybranych dwóch metod, wyraźnie widzimy przewagę Punktowej oceny atrakcyjności sektora nad analizą 5 sił Porter’a. Ta druga, mimo, iż bardziej znana, jest bardzo czasochłonna. Wynika to z przeglądu dziesiątek różnorodnych kryteriów kryjących się za każdą „siłą” proponowaną przez Porter’a. W literaturze przedmiotu mamy do czynienia z trzema rodzajami Punktowej oceny atrakcyjności sektora: Metoda McKinsey,. 1. Metoda w wersji francuskiej, 2. Metoda G. Gierszewskiej i M. Romanowskiej. 3. Wspomniane metody biorą pod uwagę od 11 do 15 kryteriów oceny atrakcyjności sektora. Daje to dość obiektywną ocenę, która stanowi cenne źródło informacji dla analityka kredytowego na temat ryzyka niewypłacalności w analizowanej branży. Jednak, choć najlepsze spośród dostępnych narzędzi, posiadają kilka wad. W dalszym ciągu wymagają niemałego wysiłku oraz czasu na solidne przygotowanie wniosków. Poza tym, przez sam charakter dobieranych czynników, mają charakter średnio- i długoterminowy (co najmniej roczny). W praktyce gospodarczej istnieje zatem ciągła potrzeba poszukiwania dynamicznej, krótkookresowej, przejrzystej oraz powtarzalnej miary ryzyka niewypłacalności w branżach. Polski Instytut Credit Management, w toku wielu lat obserwacji i analiz praktycznej strony oceny ryzyka kredytu kupieckiego, zaproponował autorski parametr (PICM Risk Index©) , którego celem jest określenie poziomu ryzyka niewypłacalności przedsiębiorstw w danej branży, a przez to próbę prognozowania liczby niewypłacalności w branżach. Zapraszam do korzystania!