Credit Manager Magazine 4/2024

sklasyfikować ryzyko i można to robić w różnych przedsiębiorstwach w różny sposób, w zależności od czasu i sytuacji. Źródła ryzyka w działalności gospodarczej mieszczą się w czynnikach makro-, mezo- i mikroekonomicznych. Czynniki makrogospodarcze wynikają z globalizacji procesów gospodarczych oraz analizy ogólnogospodarczej kraju i stosunków międzynarodowych. Czynniki mezogospodarcze obejmują analizę sektora, w którym dany podmiot funkcjonuje. Natomiast czynniki mikrogospodarcze określane są w oparciu o sytuację wewnątrz danego przedsiębiorstwa. Wydaje się, że pełną paletę ryzyk działalności gospodarczej opisać można w podziale na ryzyko systematyczne (odnoszące się do czynników, które wywierają wpływ na przedsiębiorstwo, ale są od niego niezależne) oraz ryzyko specyficzne (związane jest ze zdarzeniami, które możne być częściowo kontrolowane albo przewidywane przez przedsiębiorstwo). Innymi słowy, rozpatrując ryzyko pod względem kształtujących je czynników, można dokonać zasadniczego podziału ryzyka na ryzyko zewnętrzne (nie podlegające kontroli podmiotu) oraz ryzyko wewnętrzne (obejmujące kontrolowalne przez podmiot jego działania). „Należności handlowe (a szerzej operacyjne) stanowią podstawowy składnik majątku obrotowego przedsiębiorstwa.” Jako że ryzyko kredytowe przedsiębiorstwa podlegającego ocenie kredytowej wynika z jego wewnętrznych procesów zarządczych, ale także ze zdarzeń gospodarczych zachodzących w jego otoczeniu branżowym i makroekonomicznym, analiza ryzyka kredytowego powinna obejmować czynniki zarówno specyficzne jak i systematyczne, wewnętrzne jak i zewnętrzne, dotyczące badanego przedsiębiorstwa. Holistyczny proces oceny ryzyka kredytowego Efektywne zarządzanie ryzykiem kredytu kupieckiego ma kluczowe znaczenie dla kontynuowania działalności. Wynika to z faktu, że należności handlowe (a szerzej peracyjne) stanowią podstawowy składnik majątku obrotowego przedsiębiorstwa. Zarządzanie ryzykiem kredytu kupieckiego można przedstawić jako cykl składający się z czterech etapów: www.creditmanagermagazine.pl CZERWIEC / JUNE 2024 28 EDUKACJA „Czynniki makrogospodarcze wynikają z globalizacji procesów gospodarczych oraz analizy ogólnogospodarczej kraju i stosunków międzynarodowych. Czynniki mezogospodarcze obejmują analizę sektora, w którym dany podmiot funkcjonuje. Natomiast czynniki mikrogospodarcze określane są w oparciu o sytuację wewnątrz danego przedsiębiorstwa.” (1) Zdefiniowania kryteriów i zasad polityki ryzyka wraz z opracowaniem procedur i narzędzi jej realizacji, (2) Analizy klientów i otoczenia, (3) Monitorowania bieżącego ryzyka należności oraz (4) Windykacji, czyli odzyskiwania trudnych należności. Celem analizy ryzyka kredytowego jest ocena zdolności kredytowej, a szerzej wiarygodności kredytowej klientów. Prawo bankowe w artykule 70-tym podaje taką definicję zdolności kredytowej: „Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.” Jest to zatem ekonomiczno-prawna możliwość spłaty zaciągniętego kredytu, wynikająca przede wszystkim z posiadania określonych zasobów finansowych umożliwiających wywiązanie się z umowy kredytowej. Jednak proces oceny kredytowej kontrahentów powinien uwzględniać coś więcej, tj. wiarygodność kredytową. Wiarygodność kredytowa to chęć i zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zaciągniętych zobowiązań. Szczególny akcent przypada tutaj właśnie na zachowanie kredytobiorcy przed zawarciem umowy oraz w jej trakcie, gdyż „posiadanie zdolności finansowej (ekonomicznej) do wywiązania się ze zobowiązań nie oznacza automatycznie ich realizacji w praktyce.” Chęć spłaty zaciągniętych zobowiązań określana jest często jako tzw. moralność płatnicza. A zatem analizę zdolności kredytowej kredytobiorcy, powinno się poszerzać o jego sylwetkę moralną, reputację, uczciwość, poczucie odpowiedzialności i obowiązkowości. Wszystko po to, aby