Credit Manager Magazine 4/2024

EDUKACJA Aby zrozumieć manipulacje księgowe, ich cechy i umiejscowienie wśród wyżej wspomnianych terminów, sporządzono schemat [rysunek 1]. Zgodnie ze schematem można stwierdzić, że manipulacją księgową będzie: Celowe i świadome wprowadzanie w błąd użytkowników sprawozdań finansowych, zgodnych lub niezgodnych z regulacjami prawnymi, prowadzące do przedstawienia takich danych finansowych, które skutkują negatywnym wywieraniem wpływu na ich odbiorców. Niestety analityków od kreatywnej księgowości brakuje. Wszystkie zakłócenia, jakie występują w sprawozdaniach finansowych, nie są łatwo dostrzegane przez odbiorców tych sprawozdań, ale jeśli skutkują one negatywnymi zjawiskami, to można stwierdzić, że są to manipulacje księgowe. Manipulacje księgowe Przedsiębiorcy bardzo często starają się kreować nieprawdziwy obraz sytuacji finansowo-majątkowej podmiotu i wpływać na wartości wskaźników finansowych. Można stwierdzić, iż kreowanie wizerunku firmy poprzez zastosowanie rachunkowości kreatywnej, rachunkowości agresywnej, czy oszustw księgowych i przesuwanie zdarzeń w czasie, które są nieuniknione może nieść różne skutki, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Rachunkowość kreatywna, jak i agresywna, są zgodne z prawem, jednakże różnią się między sobą intencjami tworzącego taką rachunkowość. W rachunkowości agresywnej jest to chęć wprowadzenia w błąd umyślnie odbiorców, natomiast w rachunkowości kreatywnej tworzy się rozwiązania oparte na twórczym myśleniu. Najbardziej odstającą i negatywną jest rachunkowość oszukańcza niezgodna z prawem i ma na celu osiągnięcie nienależnej korzyści. Procedury analityczne są od dawna przydatną techniką dochodzeniową, opartą na informacjach ze sprawozdań finansowych. Czytelnicy sprawozdań finansowych mogą w użyteczny dla siebie sposób dobrać odpowiednie procedury analityczne, aby zrozumieć firmę i skierować swoją uwagę na obszary wysokiego ryzyka. Za pomocą tych procedur mogą również uzyskać dowody o istniejących już nieprawidłowościach w przedsiębiorstwie. Zastosowanie procedur analitycznych w wykrywaniu manipulacji księgowych Aby uświadomić sobie, jakie negatywne skutki niesie za sobą manipulacja w przypadku sprawozdawczości finansowej, należy spojrzeć na cele, jakie przyświecają tym, którzy się decydują na takie postępowanie . H.M. Schilit ukazuje je jako siedem „grzesznych celów”, które mają przyczynić się do: zwiększenia zysku i ukrycia strat, ukrycia ryzyka finansowego, przekonania kredytobiorców, pożyczkodawców i partnerów handlowych o swojej wiarygodności, uniknięcia negatywnych skutków kontroli (bezpośredniej i pośredniej) ze strony akcjonariuszy, podretuszowania osiągnięć menedżerów (premie za wyniki), uzyskania dostępu do kapitałów, których otrzymanie w inny sposób nie byłoby możliwe, manipulowania podstawowymi wskaźnikami używanymi w analizie finansowej. www.creditmanagermagazine.pl CZERWIEC / JUNE 2024 16 Agnieszka Dalecka Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Rachunkowość kreatywna CELOWE osiąganie nienależnej korzyści i wprowadzanie w błąd użytkowników Rachunkowość agresywna Zgodna z prawem elastyczność dla celów osób trzecich (interesariuszy) Elastyczna w ramach zasad, zgodna z prawem, rzetelnie, jasno i wiarygodnie dla użytku sporządzających MANIPULACJE KSIĘGOWE Oszustwo księgowe Na pograniczu prawa, celowe wprowadzanie w błąd użytkowników sprawozdań Niezgodne z zasadami rachunkowości i poza regulacjami prawnymi Rysunek 1: Manipulacje księgowe źródło: opracowanie własne autora