Credit Manager Magazine 3/2023

34 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 EDUKACJA Edukacja ekonomiczna – wiedza niezbędna, ale niechciana Edukacja ekonomiczna pomaga zrozumieć procesy gospodarcze, przyczyniając się do trafniejszych, mniej ryzykownych dla portfeli Polaków wyborów ekonomicznych. Mimo że korzyści z tej wiedzy czasem nie widać od razu – to opłacalna inwestycja. Pytanie, jak przekonać niezainteresowanych. Chociaż żyjemy w podobnym otoczeniu i je- steśmy podobni, jeśli chodzi o podstawowe potrzeby – mamy różne zainteresowania. Nie wszystkich ciekawią wskaźniki makroekono- miczne. Część osób unika wiadomości go- spodarczych i nigdy nie przeczytała choćby krótkiego artykułu o zarządzaniu finansami osobistymi. Taka tematyka to „nuda”. Nieznajomość ekonomii szkodzi Informacje o kilkunastoprocentowym wzro- ście cen towarów i usług konsumpcyjnych, liczonym rok do roku, są powszechnie znane i dostępne, ale nie każdy Polak zdaje sobie sprawę, co te dane oznaczają w praktyce. Wię- cej osób próbowałoby ocalić siłę nabywczą swoich oszczędności, gdyby wiedza o tym, jak mocno inflacja „nadgryza” pieniądze ulo- kowane na nieoprocentowanym rachunku bankowym, była powszechna. Gdybyśmy lepiej zarządzali budżetem domo- wym, wcześniej czy później stworzylibyśmy poduszkę finansową z myślą o niespodzie- wanych wydatkach. Dzięki niej część z nas spałaby spokojniej w razie przedłużającej się choroby lub zwolnienia z pracy. Gdyby więcej osób miało świadomość siły procentu składanego, skłonność do oszczędzania nie- wielkich kwot z myślą o długoterminowym inwestowaniu – takim w horyzoncie 15–20 lat lub jeszcze dłużej – osiągnęłaby znacznie większą skalę od aktualnej. Sądzę również, że Polacy nie zaciągnęliby tylu kredytów hipotecznych we frankach szwaj- carskich, gdyby kilkanaście lat temu wiedzieli Mariusz Tomczak Dziennikarz, politolog specjalizujący się w zagadnieniach europejskich więcej o ryzyku kursuwalutowego.Wprawdzie niektórzymusieliby odłożyć decyzję o zakupie własnego mieszkania o kilka lat, ale część kre- dytobiorców krócej spłacałaby zaciągnięte zo- bowiązania. Było inaczej: za tę decyzję niektó- rzy zapłacili, a inni płacą nadal wysoką cenę. Co wpływa na świadomość i wiedzę? Z projektu badawczego „Badanie świadomo- ści i wiedzy ekonomicznej Polaków”*, zre- alizowanego na zlecenie Narodowego Banku Polskiego, wynika, że na to, ile wiemy o gos- podarce,finansachpublicznych,oszczędzaniu czy inwestowaniu, wpływają różne czynniki: • demografia – na poziom wiedzy ekono- micznej, zarówno tej obiektywnej, jak i su- biektywnej, wpływa wiek: osoby w wieku 25–54lataprzewyższajątumłodszychistar- szych od siebie, co można wiązać pośred- nio z poziomem wykształcenia; • edukacja – więcej wiedzą osoby, które na tematy ekonomiczne rozmawiały z rodzi- cami w domu, brały udział w zajęciach szkolnych poświęconych tej tematyce oraz samodzielnie uzupełniały wiedzę; im lep- sze wykształcenie, tym większa chęć do zdobywania nowych wiadomości; • postawy i doświadczenia ekonomiczne – osoby lepiej oceniające swoją wiedzę z za- kresu ekonomii i rzeczywiście bardziej z nią obeznane, dostrzegają jej użytecznośćwży- ciu codziennym, a ponadto częściej korzy- stają z różnych, bardziej dopasowanych do swoich potrzeb (ale i możliwości) produk- tów finansowych; • media i nowe technologie – większą wiedzę mają użytkownicy internetu oraz ci, któ- rzy regularnie sięgają po prasę (codzien- ną i branżową). Gdyby ktoś chciał sformułować wnioski z te- go badania na szybko, mógłby pomyśleć na- stępująco: postawmy na szeroko zakrojoną edukacjęekonomiczną(lepszaorganizacjaza- jęć dla uczniów, podjęcie nowych inicjatyw edukacyjnych skierowanych do dzieci, mło- dzieży i dorosłych, większa popularyzacja tre- ści ekonomicznych w mediach), a z biegiem lat sytuacja istotnie się poprawi, ponieważ z roku na rok rośnie liczba użytkowników in- ternetu, dostęp do sieci staje się coraz łatwiej- szy, a młodzi ludzie idą na studia najczęściej od razu po zdaniu egzaminu dojrzałości. Mo- im zdaniem taka interpretacja wyników by- łaby nadmiernie uproszczona. Czy ekonomia jest trudna i nudna? Dla wielu osób wiedza z zakresu ekonomii wydaje się mało interesująca, trudna do zro- zumienia i zastosowania w praktyce, a ponad- to – na co zwraca się uwagę – jest przepełnio- na wykresami i długimi równaniami, które, zamiast zrozumieć, wkuwa się na pamięć. To oczywiste, że niektóre pojęcia ekonomiczne brzmią obco, a część społeczeństwa nie po- sługuje się nimi na co dzień. Prawdą jest i to, że w szkołach i na uczelniach większą wagę przywiązuje się do poprawnego dokonywa- nia obliczeń, niż do interpretowania zjawisk zachodzących w gospodarce.