Credit Manager Magazine 3/2023

20 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 BRANŻE dr Damian Kaźmierczak Główny ekonomista w PolskimZwią- zku Pracodawców Budownictwa i ad- iunkt w Katedrze Zarządzania Finan- sami Przedsiębiorstwa na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego. Doktor nauk ekonomicznych, wykła- dowca akademicki, autor publikacji na temat hybrydowych instrumen- tów finansowych, ekspert i komenta- tor rynku budowlanego. wszystkiego dochodzą: rosnące wydatki na obsługę kredytu i leasingu, rekordowe ceny paliw i utrzymująca się presja na wzrost wy- nagrodzeń, którą w 2023 r. będzie wzmagał skokowy wzrost płacy minimalnej do 3600 zł brutto. Wysokie koszty są dla sektora budow- nictwa o tyle kłopotliwe, że na polskim rynku brakuje efektywnych mechanizmów walory- zacji wynagrodzenia wykonawców w kon- traktach na roboty budowlane. Jednocześnie próby polubownego rozwiązaniu sporówz za- mawiającymi publicznymi często zawodzą i kończą się w sądzie. Obecnie najtrudniejsza sytuacja utrzymuje się w samorządach i w obszarze energetyki, w których wiele kontraktów stała się nieren- towna na skutek nadzwyczajnego wzrostu kosztów budowy w latach 2021-2022. W tych natomiast segmentach, w których klauzule waloryzacyjne obowiązują od dłuższego cza- su, rekompensata z tytułu bezprecedensowe- go wzrostu cen na rynku budowlanym jest dla wykonawców zaledwie częściowa (zob. segment kolejowy i drogowy). Co gorsza, nie- które długoterminowe kontrakty w segmen- cie infrastruktury pozyskane w latach 2020- 2021 okazują się nierentowne już na etapie projektowania, czyli na długo przed tym, zanim wykonawcy wchodzą na plac budo- wy (zob. segment drogowy). W segmencie prywatnym do ewentualnego wzrostu wyna- grodzenia za realizowany projekt dochodzi w efekcie partnerskich rozmów wykonawców z inwestorami. Dialog często kończy się suk- cesem, ponieważ obydwu stronom zależy na zakończeniu inwestycji i są one odpowiednio zmotywowanedozawarciakompromisu.Zda- rza się jednak, że strony nie dochodzą do porozumienia i występują na drogę sądową. Należy przypuszczać, że dekoniunktura in- westycyjna w 2023 r. będzie zdecydowanie bardziej negatywnie oddziaływała na pod- mioty z sektora MŚP. Mowa tu o mniejszych przedsiębiorstwach wykonawczych skoncen- trowanych na wąskich segmentach rynku budowlanego oraz małych firmach podwy- konawczych, dla których malejące przycho- dy i wysokie koszty mogą być trudnym do pokonania wyzwaniem. Pogorszenie kondy- cji finansowej takich podmiotów prawdopo- dobnie przełoży się na dalszy wzrost liczby niewypłacalności w segmencie budownictwa w 2023 r. Według danych Coface od stycznia do września 2022 r. postępowania restruktu- ryzacyjne i upadłościowe wszczęło tyle samo przedsiębiorstw, co w katastrofalnym dla bu- downictwa roku 2012 i 2013. Z kolei dane BIG InfoMonitor wskazują, że w IV kwartale 2022 r. odsetek firm budowlanych skarżą- cych się na problemy z uzyskaniem płatności od kontrahentów wzrósł z 21% do 39%. Na domiar złego, z uwagi na niepewność ogólnej sytuacji gospodarczej i wzrost ryzyka w bu- downictwie banki zaostrzają kryteria udzie- lania kredytów dla firm budowlanych. Jedno- cześniewszystkie instytucje finansowe bardzo selektywnie podchodzą do udzielania przed- siębiorstwom budowlanym gwarancji zabez- pieczających proces realizacji inwestycji. „Należy przypuszczać, że dekoniunktura inwestycyjna w 2023 r. będzie zdecydowanie bardziej negatywnie oddziaływała na podmioty z sektora MŚP. Mowa tu o mniejszych przedsiębiorstwach wykonawczych skoncentrowanych na wąskich segmentach rynku budowlanego oraz małych firmach podwykonawczych, dla których malejące przychody i wysokie koszty mogą być trudnym do pokonania wyzwaniem.” Podsumowując, po pełnym wyzwań roku 2022, który upłynął dla polskiej branży bu- dowlanej pod znakiem bezprecedensowych wzrostów cen, rok 2023 może okazać się dla rodzimego sektora budownictwa równie trudny. Do wysokich kosztów dojdą bowiem problemy związane ze spadkiem zleceń, nasi- li się konkurencja o pozyskanie nowych kon- traktów, a duża niepewność będzie utrud- niała budowanie portfeli zamówień na lata 2023-2025.