Credit Manager Magazine 2/2022

49 CREDIT MANAGER MAGAZINE LUTY / FEBRUARY 2022 BRANŻE Robert Szyman Menadżer z ponad 30-letnimdoświad- czeniem pracy w przemyśle, od nie- mal 20 lat związany z branżą prze- twórstwa tworzyw sztucznych. Od 2009 roku Dyrektor Generalny Pol- skiego Związku Przetwórców Two- rzyw Sztucznych – organizacji aktyw- nie promującej odpowiedzialne wy- korzystanie tworzyw na rzecz zrów- noważonego rozwoju w ramach go- spodarki o obiegu zamkniętym. systemu parafiskalnego, gdzie opłaty z tytułu ROP ściągane od uczestników systemu (fir- my wprowadzające na rynek towary w opa- kowaniach), które są potem redystrybuowa- ne przez centralne organy państwa. Natomiast utrzymuje on status quo obecnego niewydol- nego systemu wraz z jego wadami. Taki mo- del funkcjonuje już na Węgrzech, natomiast w pozostałych krajach UE ROP realizowany jest w oparciu o organizacje przedsiębior- ców. Jak pokazują doświadczenia, tylko taki system wymusza efektywność oraz skutecz- nie wprowadza ekomodulację, wpływając na znaczne podwyższenie poziomu odzysku i re- cyklingu opakowań. Natomiast w systemie węgierskim, jak pokazują dane analityczne, od wprowadzenia ok. 10 lat temu, masa od- zyskanych z rynku opakowań do ponownego przetworzenia ulega corocznie zmniejszeniu. System depozytowy Docelowo system depozytowy powinien wy- glądać w ten sposób, że na terenie całej Polski konsumenci będą mieli możliwość zwrotu zużytych opakowań po napojach, a w zamian odzyskają opłaconą wcześniej (przy zakupie) kaucję. W ten sposób stanowi on istotne uzu- pełnienie modelu ROP. Pod koniec stycznia br. Ministerstwo Klimatu i Środowiska za- prezentowało projekt stosownej ustawy. Wedle jej założeń systememmają zostać obję- te opakowania PET o pojemności do 3 litrów oraz opakowania szklane wielorazowe o po- jemności do 1,5 litra. Na razie nie znalazły się w nim inne rodzaje opakowań, jak np. puszki czy jednorazowe butelki szklane. System ka- ucyjny w istotny sposób podwyższa poziom odzysku i recyklingu tego rodzaju opakowań. Obecnie w Polsce odzyskuje się do recyklingu ok. 50% butelek. Tymczasem średnia w sys- temach kaucyjnych, funkcjonujących obec- nie w krajach UE, to ponad 90%. Przez brak kaucji tracimy rocznie około 100 tysięcy ton bardzo dobrego surowca PET, który zdecy- dowanie nadaje się do dalszego przerobu. W odniesieniu do innych opakowań po na- pojach, jak np. puszki, nawet przy obecnym dość wysokim odzysku, zbiórka w systemie spowoduje wzrost dodatkowo o 10%. Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2023 roku, zaś przez następne 24 miesiące przed- siębiorcy mają czas na jej pełne wdrożenie. Szacuje się, że do prawidłowego funkcjono- wania potrzebujemy na terenie Polski około 22 tysiące automatów zwrotnych, które będą umieszczane w sklepach o powierzchni han- dlowej większej niż 100 metrów kwadrato- wych (mniejsze sklepy będą mogły uczestni- czyć w systemie na zasadzie dobrowolności). Model będzie finansowany poprzez nieode- brane kaucje (których ilość będzie, w miarę jego upowszechniania malała) oraz dochody ze sprzedaży surowca do ponownego przero- bu. Według danych z innych systemów sta- nowi to około 2/3 kosztów jego funkcjono- wania, resztę pokryją przedsiębiorcy. Projekt ministerialny dopuszcza istnienie wię- cej niż jednego systemu kaucyjnego oraz róż- nych poziomów kaucji w tych systemach. Przedsiębiorcy będą przekonywać minister- stwo do zmiany tej koncepcji, ponieważ mo- że poważnie zakłócić funkcjonowanie sys- temu – problemy ze zwrotem w dowolnym punkcie detalicznym, chaos i brak możliwo- ści zrozumienia mechanizmu przez konsu- mentów. Z tych, a także jeszcze innych powo- dów, system musi być jednolity, powszechny, z taką samą kaucją na obszarze całego kraju. Przykład krajów, gdzie taki system funkcjo- nuje wskazuje jednoznacznie, że jest to naj- lepsze rozwiązanie. Projekt zakłada, że model w praktyce będą implementować przedsiębiorcy, co należy po- witać z uznaniem. Będzie to gwarancja jego efektywności i skuteczności działania. Mamy nadzieję, że w trakcie prac legislacyjnych uda się również usunąć jego inne mankamenty, jak choćby brak zapisu, że zarządzający sys- temem powinien działać w formule non-for -profit. Z zasady zarówno handel, jak i wpro- wadzający nie powinni zarabiać na organiza- cji systemu. „Obecnie w Polsce odzyskuje się do recyklingu ok. 50% butelek. Tymczasem średnia w systemach kaucyjnych, funkcjonujących obecnie w krajach UE, to ponad 90%.”