Credit Manager Magazine 2/2022

23 CREDIT MANAGER MAGAZINE LUTY / FEBRUARY 2022 BRANŻE wyższy w historii publikacji tego wskaźnika. Najbardziej wywindowały ceny stali, asfaltu, wyrobów izolacyjnych (w tym styropianu), wyrobów drewnianych oraz wyrobów che- micznych. Wzrosty cen materiałów wynikały z różnora- kich czynników 4 : 1. wzrostu popytu wywołanego: realizacją programów rządowych mających na celu od- budowę gospodarek po kolejnych falach epi- demiologicznych, polityką monetarną NBP, która uczyniła nieopłacalnym przechowy- wanie oszczędności na lokatach bankowych i ułatwiła dostęp do najtańszych w historii kredytów hipotecznych; 2. spadku podaży na skutek: zmniejszenia produktywności zakładów produkcyjnych w wyniku podjęcia działań prewencyjnych mających na celu zaprzestanie rozprzestrze- nianiu się wirusa Sars-Cov-2 (w szczegól- ności w Chinach i Brazylii, gdzie nastąpiło masowe zamykanie kopalni i fabryk), nieko- rzystnych zjawisk pogodowych o niespoty- kanej dotąd dynamice w przeciągu krótkie- go okresu (np. sroga zima w Teksasie, susza w Tajlandii, powódź w Chinach), katastrof budowlanych i awarii itp.; 3. wzrostu kosztów produkcji materiałów: Wykres 3. Zmiana stawek robocizny w latach 2016-2021 (I kwartał 2015 r.=100) Wykres 2. Zmiana kosztów ogółem w latach 2016-2021 (I kwartał 2015 r. = 100) wzrostu kosztów pozyskania surowców (m.in . ropy naftowej, gazu ziemnego, żelaza, alu- minium, miedzi, cynku, styrenu grafitowe- go, tworzywa sztucznego), wzrostu kosztów siły roboczej, globalnego wzrostu kosztów energii, która dla wielu przedsiębiorstw ma znaczenie strategiczne i stanowi istotny koszt prowadzenia działalności 5 , wzrostu cen emi- sji CO2 w systemie EU ETS 6 , oraz wzrostu kosztów gospodarowania odpadami; 4. wzrostu kosztów transportu materiałów i surowców spowodowanego m.in . wzrostem cen paliwa oraz kongestią na głównych szla- kach handlowych; 5. spadku wartości polskiego złotego wzglę- dem walut kluczowych w krajowym impor- cie surowców (np. ropy naftowej) – dolara amerykańskiego i euro; 6. wprowadzonych ceł przewozowych i środ- ków protekcjonistycznych w odniesieniu do importu; 7. spekulacji cenowych wynikających z nie- przewidywalności rozwoju epidemii COVID -19, zawirowań politycznych (np. pucz woj- skowy w Nowej Gwinei 7 , strajki w Peru), glo- balnego kryzysu energetycznego, istotnych zakłóceń łańcuchów dostaw oraz niestabil- ności przepisówprawa (np. zapowiedzi wdro- żenia programu Polski Ład). Charakter tych zdarzeń i złożoność procesów sprawia, że obecne zmiany rynkowe obejmu- jące gwałtowny wzrost kosztów materiałów należy uznać za nieprzewidywalne. W 2021 roku, podobnie jak w poprzednich okresach „boomu inwestycyjnego”, niektórzy producenci i dostawcy materiałów wypowia- dali nierentowne kontrakty (szczególnie te długookresowe,) i swoje zasoby sprzedawali ponownie po wyższych cenach. Takie pertur- bacje wymuszały na wykonawcach renego- cjowanie cen z dostawcami w celu termino- wej realizacji umowy, w konsekwencji czego rzeczywisty koszt wykonania robót budowla- nych był alarmująco wysoki i znacznie prze- wyższał planowane wydatki, a prognozowa- ny zysk często zmieiał się w stratę 9 . W 2021 roku barierami w prowadzeniu dzia- łalności były również wysokie koszty zatrud- nienia oraz niedobór pracowników. Według badań CAS, w okresie od I kwartału 2020r.doIVkwartału2021r.stawkirobocizny ogółem wzrosły o 3,89%. W przypadku sek- tora infrastruktury drogowej wzrost ten wy- niósł 3,92% w skali jednego roku (Wykres 3). Wzrost kosztów robocizny był pochodną deficytu kadrowego, podwyższenia minimal- nego wynagrodzenia od stycznia 2021 roku o 7,7% oraz nacisku płacowego wywołanego realnie odczuwaną inflacją i niepewnością wynikającą z braku przewidywalności i sta- bilności przepisów prawa podatkowego. Niedobór pracowników wielu specjalności wynikał głównie z: - przyjęcia w Polsce modelu kształcenia za- wodowego, który nie odpowiada realnym „W badaniach prowadzonych przez GUS, przedsiębiorstwa działające w branży budowlanej wykazały, iż w 2021 roku koszty materiałów stanowiły główną barierę w ich działalności. W listopadzie 2021 r. odsetek przedsiębiorstw uskarżających się na koszty cen tych czynników produkcji wyniósł 64,2% (!), i był najwyższy w historii publikacji tego wskaźnika.”