Credit Manager Magazine 1/2025

MAKROEKONOMIA STYCZEŃ 2025 www.creditmanagermagazine.pl 45 „Znany komentator i politolog Jerome Fourquet zauważył, że model gospodarczy kraju znalazł się w ślepej uliczce. Gospodarkę bowiem utrzymują przy życiu wydatki państwa i konsumentów finansowane w niezrównoważony sposób przez deficyt handlu zagranicznego i finansów publicznych.” mld dol. Głównymi pozycjami we francuskim wywozie w 2023 r. były przede wszystkim: maszyny w tym reaktory atomowe (11 proc.), pojazdy nie szynowe (9,4 proc.), sprzęt elektryczny i elektroniczny (7,8 proc,), samoloty i statki powietrzne (5,9 proc.) oraz produkty farmaceutyczne (5,8 proc.). Istotne znaczenie mają też flagowe produkty Francji – wina (16,2 mld euro) i kosmetyki, których eksport w 2023 r. po raz pierwszy przekroczył 20 mld euro. Kluczowe pozycje przywozu to natomiast: paliwa mineralne (13 proc.), maszyny, w tym reaktory atomowe (11 proc.), pojazdy nie szynowe (11 proc.). Czołowymi partnerami handlowymi Francji są Niemcy, Włochy, Stany Zjednoczone, Wlk. Brytania i inne kraje europejskie. Jednym z kluczowych czynników wpływających na ujemne saldo wymiany zagranicznej jest słabnąca pozycja francuskiego przemysłu. Wartość jego produkcji ciągle jest niższa od poziomu z 2018 r., a w 2023 r. wzrosła, jak podaje INSEE, zaledwie o 0,3 proc. Do spadku konkurencyjności gospodarki nad Sekwaną mogła przyczynić się spadająca produktywność (wydajność) pracy, która w 2023 r. – jak wskazuje bank centralny Francji – była niższa o 3,8 proc. w porównaniu z 2019 r., gdy w innych dużych gospodarkach strefy euro nie odnotowano tego zjawiska. Paradoksalnie, w pewnej części może to wynikać z najwyższego do tej pory poziomu zatrudnienia (68,5 proc. osób w wieku produkcyjnym), choć w Niemczech czy Wlk. Brytanii wskaźniki te są o prawie 10 pkt proc. wyższe. Mimo to we Francji brakuje ponad miliona pracowników. Dotyczyło to w 2023 r., według danych Europejskiego Urzędu Pracy (EURES), 38 specjalności m.in . w budownictwie, opiece zdrowotnej, rolnictwie, sektorze IT, przemyśle i pracach inżynieryjnych. Odnośnie do francuskiej deindustrializacji zachodzącej szybciej niż w Niemczech, znany komentator i politolog Jerome Fourquet zauważył, że model gospodarczy kraju znalazł się w ślepej uliczce. Gospodarkę bowiem utrzymują przy życiu wydatki państwa i konsumentów finansowane w niezrównoważony sposób przez deficyt handlu zagranicznego i finansów publicznych. W poglądzie tym, biorąc pod uwagę przedstawione wcześniej dane, jest sporo prawdy. Cyfrowe kompetencje Istotnym elementem wzrostu konkurencyjności Francji jest rozwój cyfrowej gospodarki ze szczególnym uwzględnieniem sztucznej inteligencji. W maju 2024 r. w przeddzień otwarcia targów technologicznych VivaTech w Paryżu prezydent Emmanuel Macron potwierdził, że sztuczna inteligencja jest strategicznym priorytetem Francji i na jej rozwój przeznaczono 2,5 mld euro w ramach krajowego planu inwestycyjnego „Francja 2030”. To ogłoszone w 2021 r. przedsięwzięcie, mające na celu wzrost konkurencyjności w kluczowych sektorach gospodarki, obejmujące zaawansowane technologie i rozwój zielonego przemysłu. Macron zapowiedział także utworzenie dziewięciu klastrów AI i nowe programy wsparcia inwestycyjnego dla nowego sektora. Odsetek zamówień publicznych przeznaczonych na francuskie startupy technologiczne również ma się podwoić i osiągnąć 1 mld euro w latach 2024–2027. Francja ma dobrze rozwinięty ekosystem młodych firm technologicznych, a pod względem liczby jednorożców (25), czyli startupów o wycenach powyżej miliarda dolarów ustępuje w Europie tylko Wielkiej Brytanii. Największe z nich wyceniane powyżej 5 mld dol. to Doctolib (usługi medyczne), Back Market (ecommerce) i Contentsquare (dostawca zielonego wodoru, dwóch milionów aut elektrycznych do końca dekady oraz zaprojektowania i rozpoczęcia produkcji niskoemisyjnych samolotów do 2035 r. oraz małych modułowych reaktorów atomowych. Źródła niskoemisyjne odpowiadają już za niemal 100 proc. podaży energii, z czego dwie trzecie pochodzi z elektrowni atomowych, a Francja jest światowym rekordzistą pod tym względem. W 2023 r. zaledwie 8 proc. elektryczności było wytwarzane w oparciu o paliwa kopalne. Plany zakładają osiągnięcie 34 proc. udziału źródeł odnawialnych w 2030 r. Istotnym elementem zielonej gospodarki jest też redukcja emisji CO2. Do końca dekady ma „Sztuczna inteligencja jest strategicznym priorytetem Francji i na jej rozwój przeznaczono 2,5 mld euro w ramach krajowego planu inwestycyjnego „Francja 2030”.” rozwiązań analityki cyfrowej). We Francji działa obecnie ponad 600 startupów zajmujących się sztuczną inteligencją i kraj jest liderem na Starym Kontynencie pod względem inwestycji zagranicznych w tej dziedzinie. Francuska strategia dotycząca AI stawia sobie za cel zwiększenie liczby osób przeszkolonych w zakresie sztucznej inteligencji z 40 tys. do 100 tys. rocznie oraz zapewnienie dodatkowych 400 mln euro dla francuskich klastrów uniwersyteckich zajmujących się nowymi technologiami. Niskoemisyjna gospodarka W zakresie zielonej gospodarki plan „Francja 2030” dysponujący budżetem w wysokości 54 mld euro ma pozwolić krajowi stać się liderem w zakresie odnawialnych źródeł energii – produkcji ona obniżyć się o połowę w stosunku do 1990 r. Warto jednak podkreślić, że francuski poziom emisji jest relatywnie niski i odpowiada 0,9 proc. emisji światowych, mimo, że PKB Francji to ponad dwa proc. globalnego produktu brutto. Jak widać gospodarka francuska ma sporo atutów, które mogą być źródłem jej przewag konkurencyjnych, umożliwiając adaptację modelu gospodarczego do zmieniających się warunków zewnętrznych. Obecna, powyborcza sytuacja powoduje jednak swoisty stan zawieszenia i paraliż decyzyjny, co może pogłębić problemy strukturalne. A to niezbyt dobrze wróży na przyszłość, również w kontekście politycznym.