Credit Manager Magazine 1/2024

ANALIZA agencji ratingowych (NRSRO – National Recognized Statistical Rating Organization) przyznany przez Amerykańską Komisję Papierów Wartościowych i Giełd (SEC – United States Securites and Exchange Commission). Oprócz nich na rynku działają inne, w tym kilka firm i instytucji pełniących funkcję narodowych agencji ratingowych w swoich krajach, np. Morningstar Inc. (USA), Egan-Jones Ratings Company (USA), Japan Credit Rating Agency (Japonia), Malaysian Rating Corporation (Malezja), Dagong (Chiny), Feri EuroRating Services AG (Niemcy) czy EuroRating (Polska). Ich oceny wiarygodności kredytowej ma jednak mniejszą rangę w skali międzynarodowej. Lokalnie stanowią jednak przeciwwagę dla ocen publikowanych przez trzy największe amerykańskie agencje ratingowe. W następstwie fali obniżek ratingów podczas tzw. kryzysu zadłużeniowego lat 2010-2011, wielu europejskich polityków i ekonomistów mówiło o konieczności złamania oligopolu trzech największych amerykańskich agencji ratingowych poprzez powołanie europejskiej agencji ratingowej. Nieco wcześniej, bezpośrednio po globalnym kryzysie finansowym 2008-2009, uwaga Komisji Europejskiej została skoncentrowana na ratingu złożonych instrumentów pochodnych. Niedoskonałość tych instrumentów w decydujący sposób przyczyniła się do wybuchu kryzysu. Propozycje zmian zostały poprzedzone konsultacjami publicznymi, w których wzięło udział wielu ekonomistów, grup badaczy i organizacji publicznych. Istotny wkład w tę dyskusję wniósł Raport de Larosiere’a. Grupa badaczy, w tym Leszek Balcerowicz, pod kierunkiem de Larosiere’a, analizując działalność agencji ratingowych, zwłaszcza złożonych instrumentów pochodnych, wysunęła poważne zastrzeżenia dotyczące metodologii oceny, braku informacji i przejrzystości, zwracając szczególną uwagę na występowanie oczywistego konfliktu interesu w modelu „emitent płaci”. Efektem tych prac były rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 oraz nr 513/2011 z dnia 11 maja 2011. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych zawiera rozwiązania dotyczące najczęściej wysuwanych zarzutów wobec agencji ratingowych. W szczególności rozwiązania te dotyczą: – wymogów umożliwiających eliminację konfliktu interesów (art. 6, p. 1,2,3), – wymogów dotyczących wiedzy i doświadczenia analityków ratingowych (art. 7, p. 1,2,3), – ujawnienia przez agencje ratingowe polityki i procedur dotyczących nie zamawianych ratingów kredytowych. W rozporządzeniu jest także mowa o tym, że użytkownicy ratingów kredytowych nie powinni ślepo polegać na ratingach, ale powinni z najwyższą starannością przeprowadzać własną analizę oceny ryzyka kredytowego. Na podstawie wniosków końcowych raportu de Larosiere’a oraz wniosków z przeprowadzonych publicznych konsultacji, Komisja Europejska opracowała wniosek ukierunkowany na wzmocnienie przejrzystości i odpowiedzialności działalności agencji „W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 jest mowa o tym, że użytkownicy ratingów kredytowych nie powinni ślepo polegać na ratingach, ale powinni z najwyższą starannością przeprowadzać własną analizę oceny ryzyka kredytowego.” – mechanizmu rotacji analityków ratingowych i osób zatwierdzających rating (art. 7, p. 4), – wynagrodzenia analityków ratingowych i osób zatwierdzających ratingi kredytowe, które nie powinny zależeć od wysokości przychodów uzyskiwanych przez agencję ratingową od ocenianych podmiotów (art. 7, p. 5), – ujawniania opinii publicznej metod, modeli i podstawowych założeń wykorzystywanych przez agencję ratingową w działalności w zakresie ratingu kredytowego (art. 8, p. 1), – wprowadzania wyraźnego odróżnienia przez agencje ratingów kredytowych dla strukturyzowanych instrumentów od kategorii ratingu stosowanego w odniesieniu do wszelkich innych podmiotów, instrumentów lub zobowiązań finansowych (art. 10, p. 3), ratingowych. Zmiany umożliwiające skuteczny nadzór nad agencjami ratingowymi działającymi w UE zawiera rozporządzenie 513/2011, które zostało podpisane 11 maja 2011 r. Rozporządzenie dotyczy ustanowienia skutecznych i sprawnych ram nadzorczych dla agencji ratingowych przez powierzenie jednemu wspólnemu organowi nadzoru zadania nadzorowania agencji ratingowych w Unii, stworzenia jednego punktu kontaktowego dla operacji ratingowych i zapewnienia spójnego stosowania przepisów w odniesieniu do agencji ratingowych. Zgodnie z tym rozporządzeniem zagadnienia związane z rejestracją agencji ratingowych i ich nadzorem, a także kwestie związane z ratingiem wystawianym przez agencje ratingowe zostały przekazane Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA – STYCZEŃ / JANUARY 2024 www.creditmanagermagazine.pl 19