Credit Manager Magazine 1/2024

ANALIZA rating obligacji. Dla zwiększenia przejrzystości informacji opracował przy tym literowy kod szacowania ryzyka. Kod początkowo obejmował litery od A do C i do dziś uznawany jest za światowy standard ratingu. W następstwie tego, za historyczną datę oznaczającą początek nadawania ocen zdolności kredytowej przedsiębiorstw za pomocą kodów literowych uznawany jest rok 1909, kiedy agencja Moody's Investors Service, oceniając ryzyko inwestowania w obligacje amerykańskich spółek kolejowych, po raz pierwszy zastosowała symbole literowe A, B, C. Moody’s stała się pierwszą firmą analizującą wiarygodność rządowych obligacji. W 1913 r. rozszerzono bazę analizowanych spółek, rozpoczynając od oceny przedsiębiorstw przemysłowych oraz użyteczności publicznej. Rok później Moody’s zaczęła oceniać obligacje Historia agencji ratingowych Agencje ratingowe, jakie znamy dzisiaj, są częścią światowego systemu finansowego już od ponad stu lat. Korzeniami sięgają czasów jeszcze bardziej odległych, tj. końcówki pierwszej połowy XIX wieku. Siedmioletni kryzys w Stanach Zjednoczonych wywołany paniką z roku 1837 sprowokował częściowe lub całkowite bankructwo 407 spośród 850 działających w USA banków. Spowodowało to potrzebę powołania do życia tzw. mercantile credit agencies („handlowe agencje kredytowe”), znanych dzisiaj szerzej jako tzw. wywiadownie gospodarcze. To wtedy narodziła się największa z nich, czyli Dun & Bradstreet. Powód był prozaiczny. Dynamiczny rozwój kraju na zachód sprawił, iż osobista znajomość dłużników odchodziła coraz bardziej w przeszłość. Narastała potrzeba pośrednika mogącego wiarygodnie i niezależnie ocenić czy i kiedy dług zostanie spłacony. Pierwsze ratingi były wydawane dla super innowacyjnej gałęzi gospodarki w tym czasie, czyli spółek kolejowych. Dynamiczny rozwój infrastruktury potrzebował finansowania na skalę nigdy dotąd w świecie niespotykaną. Rynek obligacji już istniał, jednak głównie tych rządowych, w Wielkiej Brytanii oraz Holandii. Jednak ten amerykański dotyczył długu korporacyjnego i był bezprecedensowy. Szybkiemu rozwojowi amerykańskiego rynku papierów wartościowych, pojawianiu się dużej liczby emitentów i długoterminowych inwestorów instytucjonalnych, towarzyszyła jednak rosnąca liczba oszustw. Wskazywało to na konieczność powstania systemu oceny i klasyfikacji papierów wartościowych oraz ponoszonego przez ich nabywców ryzyka kredytowego. Stąd też w roku 1909 John Moody opublikował pionierski Krytyka oraz oburzenie zawsze towarzyszą obniżkom oceny państw przez światowe agencje ratingowe. Gdy ponad dekadę temu Standard & Poor’s (S&P) rozpoczynał obniżanie ratingu Włochom, kolebka współczesnej Europy oskarżała agencję o brak w ocenie wiarygodności kredytowej wartości dziedzictwa kulturowego oraz artystycznego Italii. W styczniu 2016 roku pierwszy raz w historii polskiego ratingu agencja S&P obniżyła swoja ocenę z A- do BBB+. Bezpośrednią przyczyną obniżki ratingu nie były przesłanki makroekonomiczne, ale polityczne. Agencja uzasadniała obniżenie perspektywy swoim spojrzeniem na zmiany instytucjonalne, jakie nowy rząd przeprowadzał wtedy w Polsce. Według S&P inicjatywy legislacyjne podjęte w Polsce osłabiały niezależność i skuteczność kluczowych instytucji w Polsce. Chodziło o Trybunał Konstytucyjny i media publiczne. Zaledwie 2,5 roku później rating Polski był z powrotem na poziomie A-, a opisane przez agencję „warunki polityczne” tylko się pogarszały. Wszystko to działo się kilka lat po poprzednim globalnym kryzysie finansowym 2008-2009, po którym wiarygodność agencji była już mocno obniżona. Czy to znaczy, że lepiej żyć bez tych „niesprawiedliwych” firm? Agencje ratingowe – przyjaciel czy wróg? wyemitowane przez amerykańskie miasta i gminy. W 1924 r. agencja oceniała prawie 100% rynku amerykańskich obligacji, a w 1970 r. zaczęła pobierać opłaty od emitentów i inwestorów za usługi ratingowe. Dzisiaj Moody’s Corporation jest spółką dominującą dla Moody’s Investors Service (opracowuje ratingi kredytowe i przeprowadza badania instrumentów dłużnych i papierów wartościowych) oraz Moody’s Analytics (oferuje oprogramowanie, usługi doradztwa oraz badania do celów analiz kredytowych, badania ekonomiczne i zarządzania ryzykiem finansowym). Moody’s swoimi ratingami pokrywa ponad 120 krajów, około 11 tys. przedsiębiorstw, 21 tys. jednostek budżetowych (w tym jednostek samorządu terytorialnego) oraz około 72 tys. instrumentów finansowych. Moody’s Corporation zatrudnia około 12 tys. osób www.creditmanagermagazine.pl STYCZEŃ / JANUARY 2024 16 Robert Dyrcz Redaktor Naczelny, Założyciel i Prezes Zarządu PICM