PICM

Panel logowania Language PICM
Language:  

Samorząd w Polsce


 

SAMORZĄD W POLSCE

Administracja publiczna w Polsce występuje jako struktura składająca się z dwóch części:

  1. administracji rządowej – złożonej z organów działających na szczeblu centralnym i obejmującym zasięgiem swego działania terytorium całego państwa oraz organów działających na terenie województwa, których zasięg działania ogranicza się do terytorium województwa
  2. administracji samorządowej – złożonej z organów pochodzących z wyboru, działających na terenie gminy, powiatu lub województwa i realizującej zadania o charakterze lokalnym, zaspokajającej lokalne potrzeby bądź działającej w ramach zleconych jej przez państwo zadań

 

 

 

Z dniem 1 stycznia 1999 roku wprowadzona została reforma administracyjna Polski, reforma zmieniająca podział administracyjny Polski, która wprowadziła 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego: województwo, powiat, gmina. Jedna z czterech reform 1999 r., które wprowadziły doniosłe zmiany w państwie. Utworzono 16 rządowo-samorządowych województw oraz 315 samorządowych powiatów. Reforma miała na celu budowę samorządności i usprawnienie działań władz w terenie.

Zmniejszono liczbę województw z 49 do 16. Pierwotny plan zakładał utworzenie 12 silnych województw. Większość miast, które straciły prawa miast wojewódzkich, weszła do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Efektem zmian było zmniejszenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Część obiektów dotąd będąca w gestii wojewody przeszła pod zarząd poszczególnych szczebli samorządowych. Wraz z ich przekazaniem stopniowo przekazywano także narzędzia ich finansowania w postaci: udziału w podatku dochodowym, udziału w podatku od osób prawnych, dotacji i subwencji.

 

Dzisiaj w Polsce funkcjonuje następująca liczba jednostek samorządu terytorialnego:


W ramach 380 powiatów mamy:


W ramach 2479 gmin mamy:



ORGANY I ZADANIA SAMORZĄDU W POLSCE

 Organy oraz zadania jednostek samorządu terytorialnego (JST) w Polsce są zdefiniowane w:

 

Województwo

Sejmik województwa – organ stanowiący i kontrolny samorządu województwa, który tworzą radni, wybierani w wyborach bezpośrednich. Jego kadencja trwa cztery lata, licząc od dnia wyborów.

Zarząd województwa – organ wykonawczy samorządu województwa będący odpowiednikiem Rady Ministrów na poziomie regionalnym. W jego skład, liczący 5 osób, wchodzi marszałek województwa (jako przewodniczący), wiceprzewodniczący i członkowie. W pracach zarządu uczestniczy także, z głosem doradczym, skarbnik województwa. Członkostwa w zarządzie województwa nie można łączyć z członkostwem w organach gminy i powiatu, a także z zatrudnieniem w administracji rządowej oraz mandatem posła lub senatora.

Marszałek województwa – organizuje pracę zarządu oraz urzędu marszałkowskiego, kieruje bieżącymi sprawami województwa oraz reprezentuje je na zewnątrz. Jest kierownikiem urzędu marszałkowskiego oraz zwierzchnikiem służbowym jego pracowników, a także kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Ma kompetencję do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.

Samorząd województwa określa strategię rozwoju województwa, uwzględniającą w szczególności następujące cele:

W strategii rozwoju województwa wydziela się okres niewykraczający poza okres objęty aktualnie obowiązującą średniookresową strategią rozwoju kraju. Strategia rozwoju województwa uwzględnia cele średniookresowej strategii rozwoju kraju, krajowej strategii rozwoju regionalnego, odpowiednich strategii ponadregionalnych, a także cele i kierunki koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju. Strategia rozwoju województwa zawiera:

Samorząd województwa prowadzi politykę rozwoju województwa, na którą składa się:

Samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie:


Powiat

Rada powiatu – organ stanowiący i kontrolny samorządu powiatowego. Jego członkowie (radni) wybierani są w wyborach bezpośrednich w systemie wyborów proporcjonalnych. W skład rady powiatu wchodzą radni w liczbie 15 w powiatach liczących do 40000 mieszkańców oraz po dwóch na każde kolejne rozpoczęte 20000 mieszkańców, ale nie więcej niż 29 radnych.

Zarząd powiatu – organ wykonawczy powiatu. W jego skład wchodzą starosta jako przewodniczący, wicestarosta i pozostali członkowie. Zarząd wybierany jest przez radę powiatu. Liczy od 3 do 5 osób.

Starosta – wybierany przez radę powiatu, kieruje powiatem, reprezentuje go na zewnątrz, jest przewodniczącym zarządu powiatu.

Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie:

 

Gmina

Rada gminy (rada miejska, rada miasta) – organ stanowiący i kontrolny gminy. W Polsce do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej (domniemanie kompetencji rady). W gminach niebędących miastem na prawach powiatu rada gminy jest wybierana w jednomandatowych okręgach wyborczych, a w miastach na prawach powiatu stosuje się ordynację proporcjonalną. Kadencja rady gminy trwa 4 lata licząc od dnia wyboru.

Na czele rady stoi przewodniczący i wiceprzewodniczący w liczbie od 1 do 3. Istnieje możliwość odwołania rady gminy przez wyborców. Rozpatrywaniem skarg dotyczących zadań lub działalności danej rady gminy zajmuje się wojewoda.

Wójt, burmistrz, prezydent miasta – pełni funkcję organu wykonawczego gminy, wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa.

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. W szczególności zadania własne, czyli zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, obejmują sprawy:

 

 


LITERATURA

„Finanse samorządowe”, Marek Dylewski, Beata Filipiak, Małgorzata Gorzałczyńska-Koczkodaj, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006

„Ocena zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce”, Marcin Wiśniewski, Studia Biuro Analiz Sejmowych, Nr 4(28) 2011

rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych

ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

www.samorzad.infor.pl

www.mf.gov.pl

www.finansepubliczne.bdo.pl

www.wspolnota.org.pl