PICM

Panel logowania Language PICM
Language:  

Ocena wiarygodności kredytowej samorządu


 

Jednostkom samorządu terytorialnego (JST) w Polsce powierzono realizację wielu zadań publicznych. Niestety, bardzo często okazuje się, że środki publiczne przydzielone im na wykonywanie tych zadań są niewystarczające. Ustawodawca wyposażył jednostki w osobowość prawną oraz dał im prawo do zaciągania długu. Ograniczone dochody, a także konieczność wykonywania zadań na odpowiednim poziomie powodują, iż prawo zadłużania się jest przez zdecydowaną większość jednostek wykorzystywane. Pozyskiwanie środków zwrotnych przez JST wiąże się z występowaniem tych podmiotów jako strony popytowej rynku finansowego. Inwestorzy, stanowiący z kolei stronę podażową rynku finansowego, zainteresowani są bezpieczeństwem lokowanych na rynku kapitałów pieniężnych. Stąd – pomimo różnych uwarunkowań, stawiających JST w dobrym świetle jako potencjalnych kapitałobiorców – niezbędne okazuje się badanie zdolności tych jednostek do terminowej spłaty zaciąganego długu wraz z należnymi odsetkami, czyli szeroko pojętej wiarygodności kredytowej.

Zdolność kredytowa jest zjawiskiem bardzo złożonym, gdyż uzależniona jest od wielu czynników. W celu uporządkowania determinant zdolności kredytowej JST można podzielić je na:

Wśród czynników egzogenicznych można wyróżnić następujące ich grupy:

Powyższe determinanty kształtują warunki funkcjonowania JST, w których muszą one działać, ale których samodzielnie zmienić nie mogą. Innymi słowy, czynniki te określają „potencjał”, który JST posiada i który może wykorzystywać i/lub z którym musi sobie radzić.

Drugą grupę czynników, określających zdolność kredytową, stanowią czynniki endogeniczne. Czynnikami, na które ma wpływ jednostka samorządu terytorialnego, są generalnie czynniki związane z jakością zarządzania jednostką. Oczywiste jest, że sposób zarządzania jednostką jest uzależniony od czynników egzogenicznych, opisanych powyżej. Warunki, w których znajduje się JST, determinują sposób zarządzania nią, jednakże, pisząc kolokwialnie, różni decydenci lepiej lub gorzej mogą sobie radzić w tej samej sytuacji.

Znajomość determinant zdolności kredytowej stanowi punkt wyjścia do jej kwantyfikacji. Chcąc zatem określić, czy dana JST ma zdolność kredytową oraz jaka jest jej jakość, niezbędne jest wzięcie pod uwagę zarówno czynników egzogenicznych, jak i endogenicznych. Czynniki te mają jednak bardzo zróżnicowany charakter, a ich waga także nie jest jednakowa. Badanie każdego czynnika z osobna i określanie jego znaczenia na tle ogółu czynników jest czynnością żmudną, długotrwałą i dyskusyjną (ze względu m.in. na ich jakościowy charakter). Badanie zdolności kredytowej JST ma odpowiadać na pytanie, czy dana jednostka jest zdolna do terminowej spłaty kwoty długu wraz z odsetkami w umownych terminach. Odpowiedź ta powinna być uzyskana w miarę możliwości szybko i nie pozostawiać wątpliwości co do swojej rzetelności. Dlatego też w praktyce oceny kredytowej bardzo często stosuje się różnego rodzaju modele (standardy), ułatwiające, chociażby wstępne, określenie jakości kredytowej JST.

Ocena ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem określonego podmiotu jest uwarunkowana nie tylko jego cechami indywidualnymi, ale także specyfiką sektora gospodarki, który reprezentuje. Dlatego też w procesie oceny zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego należy brać pod uwagę charakterystyczne dla tego sektora fakty (czynniki). Są to:

Wiele z powyższych elementów sprawia, że JST postrzegane są przez kredytodawców jako podmioty wiarygodne, których zadłużenie zostanie spłacone, chociażby dlatego, iż nie można ogłosić ich upadłości. Jednakże opisywane jednostki stanowią wewnętrznie bardzo zróżnicowaną grupę i to pod wieloma względami, m.in. wielkości czy też zamożności. Dlatego też problem oceny ich zdolności do spłaty długu wydaje się niezwykle istotny.

 

 


LITERATURA

„Finanse samorządowe”, Marek Dylewski, Beata Filipiak, Małgorzata Gorzałczyńska-Koczkodaj, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006

„Ocena zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce”, Marcin Wiśniewski, Studia Biuro Analiz Sejmowych, Nr 4(28) 2011

rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych

ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

www.samorzad.infor.pl

www.mf.gov.pl

www.finansepubliczne.bdo.pl

www.wspolnota.org.pl