Credit Manager Magazine 12/2022

53 www.creditmanagermagazine.pl GRUDZIEŃ / DECEMBER 2022 Posiadany wolumen gazu byłby zapewne wy- starczający w standardowym sezonie grze- wczym, ale dla obecnego może okazać się niewystarczający. Z jednej strony w br. kon- sumpcja gazu ziemnego spadła wg niektó- rych szacunków nawet o 50% ze względu na wyjazd kilku milionów Ukraińców i spowol- nienie produkcji przemysłowej. Z drugiej strony surowiec ten kluczowy jest nie tylko dla ciepłownictwa, ale pełni również rolę uzupełniającą dla węgla i wykorzysty- wany jest w sytuacjach awaryjnych do gene- racji energii elektrycznej. Odkąd produkcję wstrzymała największa elektrownia atomowa (Zaporoska), a kolejne bloki atomowe rów- nież wypadają, presja na generację cieplną (węglową i gazową) jest większa. Jest to istot- ny czynnik, znacząco zwiększający znaczenie gazu dla ukraińskiej energetyki i popyt na ten surowiec. Import gazu ziemnego zimą może być potrzebny. Pomimo toczącej się wojny zagraniczne fir- my zaczynają zatłaczać gaz do ukraińskich magazynów, o czym poinformował w ko- mentarzu dla CAKJ p.o. prezesa Ukrtransgaz (operator magazynów gazu ziemnego Ukra- iny), Serhij Perełoma: „W październiku 2022 r. wiele podmiotów skorzystało z tej możli- wości (przyp. magazynowania gazu ziemne- go na Ukrainie). Zapasy gazu ziemnego, ja- kie zgromadzili nierezydenci w ukraińskich magazynach w ciągu tego miesiąca wzrosły 20-krotnie”. „Taki wynik uwarunkowany jest dwoma czyn- nikami. Pierwszy – oczywiście, rynkowy – korzystny cenowy spread, wysoki poziom na- pełnienia magazynów europejskich i ciepła jesień. Z drugiej strony swoją rolę odegrała ukształtowana reputacja Operatora”. To, że europejskie podmioty magazynują swój gaz na Ukrainie, jest również ważnym sygnałem politycznym – europejskie koncerny ener- getyczne w swoich kalkulacjach zakładają, że Ukraina przetrwa i jest godnym zaufania partnerem biznesowym. Czy Rosja wstrzyma tranzyt przez Ukrainę? Ryzykiem dla sektora gazowego na Ukrainie jest widmo wstrzymania tranzytu rosyjskiego gazu ziemnego do Europy. Szlak ten odgrywa obecnie ważną rolę w dostawach gazu ziem- GEOPOLITYKA nego m.in . do kluczowych w rosyjskiej poli- tyce wobec UE Węgier. Po całkowitym uszko- dzeniu gazociągu NordStream i częściowym gazociągu NordStream 2 Gazprom zasugero- wał już, że może wstrzymać tranzyt w związku z pozwem, który Ukraina zapowiedziała prze- ciwko rosyjskiemu koncernowi. Rosja grozi również wstrzymaniem eksportu gazu w kierunku zachodnim, gdyby Europa zdecydowała się na wprowadzenia limitu ce- nowego na rosyjski gaz. Nie należy mieć jed- nak wątpliwości, że Kreml w każdej chwili może zdecydować o wstrzymaniu tranzytu lub nawet podjęciu próby fizycznego uszko- dzenia infrastruktury tranzytowej. Z pretek- stem lub bez. Likwidacja tranzytu może mieć negatywne konsekwencje dla funkcjonowania całej sie- ci gazociągowej, w najgorszym scenariuszu utrudnić przesył i dystrybucję gazu ziemne- go na terenie Ukrainy w wyniku spadku ci- śnienia w systemie. Rosja ćwiczyła już taki scenariusz w 2009 roku, gdy wstrzymała eksport przez Ukrainę. Wówczas udało się ustabilizować sytuację poprzez przestawienie przesyłu gazu ziemne- go na tryb rewersowy, tj. z ukraińskich maga- zynów na zachodzie kraju na wschód. Takie rozwiązanie nie jest jednak długoterminowe i w przypadku trwałego wstrzymania tranzy- tu z kierunku wschodniego, będą potrzebne dostawy z państw Zachodu. Ukraińskie firmy energetyczne mają nadzieję na solidarność ze strony państw europejskich. Dyrektor ds. współpracy z organami pań- stwowymi i międzynarodowymi organizacja- mi operatora sieci gazociągowej Ukrainy OGTSU, Olga Biełkowa, w komentarzu dla CAKJ przyznaje, że: „Ten sezon będzie cięż- ki. Chciałabym wierzyć, że to będzie zima solidarności wszystkich europejskich krajów z Ukrainą i między sobą. Podczas zimy bar- dzo ważne jest dla nas zachowanie wszyst- kich połączeń z sąsiednimi operatorami. Na rynku gazu oznacza to, że Ukraina będzie miała możliwość importu gazu ziemnego na wypadek wstrzymania tranzytu albo deficytu własnych zasobów, a dla innych państw do- stęp do ukraińskich magazynów”. Jak wypełnić lukę po rosyjskim gazie na Ukrainie? Ukraina musi już teraz reagować na przekie- rowanie szlaków transportowych gazu ziem- nego w Europie i potencjalny deficyt gazu ziemnego w następnym sezonie (2022/2023) w regionie, który tradycyjnie był zasilany ga- zem rosyjskim. Ukraińskie firmy energetyczne upatrują duże nadzieje w tym zakresie we współpracy z Pol- ską. Jak zaznacza w rozmowie z CentrumAna- liz KJ Olga Biełkowa, są perspektywy możli- wej współpracy – „to ważne, żeby stworzyć ciągłe, gwarantowane moce na polsko-ukra- ińskim kierunku. Ukraińscy kupcy otrzyma- ją dostęp do polskich i litewskich terminali LNG, gazu norweskiego, a także z hubu nie- mieckiego i holenderskiego”. „Z drugiej strony polskie i europejskie firmy zyskają dostęp ciągły do ukraińskich maga- zynów. Oprócz tego aktualna jest współpraca w projektach dot. produkcji biogazu i wymia- na doświadczeń dot. stworzenia możliwości dlatransportuodnawialnychgazów”–dodaje. W tym samym kierunku idzie p.o. prezesa Ukrtransgaz Serhij Perełoma, który w rozmo- wie z CAKJ postuluje „połączenie ukraińskiej sieci przesyłowej z dostępem do polskiego terminala LNG. Ten projekt odkrywa nowe możliwości dla importu gazu z alternatyw- nych źródeł naszym zachodnim sąsiadom. A więc, sprzyja zwiększeniu bezpieczeństwa krajów Europy Wschodniej. Trzeba odnoto- wać wielkie znaczenie gazociągu Baltic Pipe, którym obecnie napływa gaz ziemny do Pol- ski (10 mld m3) i Danii (3 mld m3), co zgod- nie z oczekiwaniami da niezbędny debet dla magazynowania w ukraińskich magazynach.” „Zapewnienie funkcjonowania sektora energetycznego nie będzie możliwe bez zachodniego wsparcia. W komentarzu dla CAKJ ekspert ds. energetycznych, Mychaiło Honczar wylicza, że „Ukraina potrzebuje więcej środków obrony powietrznej, żeby uratować te energetyczne aktywa, które funkcjonują.” „Pomoc w sektorze energetycznym od pierwszych dni agresji koordynowana jest przez Komisję Europejską i we współpracy z Energetyczną Wspólnotą. 1 listopada z wizytą w Kijowie przebywała Komisarz ds. Energii, Kadri Simson.”