Credit Manager Magazine 3/2023

51 www.creditmanagermagazine.pl MARZEC / MARCH 2023 MAKROEKONOMIA Energia odnawialna i konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Unijna strategia Fit for 55 zakładająca redukcję emisji o 55 procent do końca dekady i osiągnięcie neutralności klimatycznej do połowy wieku, sprawia, że energia odnawialna zaczyna mieć kluczowe znaczenie dla konkurencyjności przemysłu i eksportu wielu państw. Dotyczy to również Polski, której aż 75 proc. wywozu zależy od rynków państw UE. PrzemysłwPolsceodgrywaistotnąrolęgospo- darczą, generując ponad 18 procent wartości PKB i dając zatrudnienie 20 proc. siły robo- czej. Udział wyrobów przemysłowych w pol- skim eksporcie (kategorie: towary wg surow- ca, maszyny i urządzenia, sprzęt transporto- wy i inne) przekraczał w roku 2021 wg GUS 70 procent całości wywozu. Dane długoter- minowe pokazują, że ceny energii nie były istotnym czynnikiem kosztów operacyjnych i konkurencyjności przedsiębiorstw przemy- słowych, a ich udział w kosztach całkowitych w 2020 roku był niższy niż średnia unijna, czyli 3,3 procent. Jednak w branżach energo- chłonnych, do których zalicza się produkcja stali i żelaza, wyrobów metalowych, hutnic- two szkła, cementu, papieru i chemikaliów udział ten mógł dochodzić nawet do 10 pro- cent, choć odpowiadały one tylko za 12 proc. wartości dodanej przemysłu. Sytuacja zmieniła się w ciągu ostatnich dwóch lat, bo w okresie 2020-21 średnioroczna cena energii elektrycznej wzrosła o 50 procent, a w połowie zeszłego roku cena megawatogo- dziny energii z dostawą na bieżący rok była pięć razy wyższa niż stawka w kontraktach za- wieranych rok wcześniej. Jednocześnie trze- ba zwrócić uwagę, że w latach 2010-2021 (wg danych Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA) średni koszt wytwo- rzenia energii ze źródeł odnawialnych (mor- ska i lądowa energia wiatrowa, fotowoltaika) spadł w zależności od źródła o 60-88 pro- cent. Stąd przy ogólnym znaczącym wzroście kosztów energii korzystać będą gospodarki o wyższym udziale energii ze źródeł nisko i mało emisyjnych (w Polsce to 16 proc wobec średniej unijnej 40 proc.). A należą do nich Mirosław Ciesielski Wykładowca akademicki, opisuje rynki finansowe, zmiany na rynku fintechów i startupów przede wszystkim kraje nordyckie i Fran- cja. Jednocześnie sektory energetyczne wie- lu państw w Europie są mniej emisyjne niż w Polsce i w mniejszym stopniu obciążone są kosztami emisji wynikającymi z unijnego systemu ETS – zwraca uwagę analiza think tanku Wise Europa. Mają też korzystniejszą, mniej energochłonną strukturę produkcji przemysłowej. W najbliższych latach o kon- kurencyjności nie tylko na unijnym rynku decydować więc będzie szybkość transfor- macji energetycznej czyli koszty energii uwzględniające też opłaty emisyjne, a wielu odbiorców eksportowanych wyrobów wyma- gać będzie deklaracji w zakresie śladu węglo- wego generowanego przez oferowane towa- ry. Liczyć się także trzeba z tym, że system uprawnień do emisji może być rozszerzony poza sektor energetyczny, ciepłowniczy i nie- którewysokoemisyjne branże przemysłu, tym bardziej, że niektóre uprawnienia mają cha- rakter darmowy. OZE kluczowe dla eksportu Energia odnawialna będzie miała więc klu- czowe znaczenie dla konkurencyjności wielu polskich branż, szczególnie eksportowych. Dobrym przykładem jest sektor motory- zacyjny generujący ponad 140 mld złotych przychodu i ponad 30 mld euro wartości eks- portu – wskazuje analiza Związku Przedsię- biorcówiPracodawców.Warunkiemjegoprze- trwania w europejskim łańcuchu dostaw jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do roku 2030, kiedy wielu producentów sa- mochodów może zacząć jak Ford i Renault produkować wyłącznie pojazdy elektrycz- ne, a więc o pięć lat wcześniej niż wymagają tego regulacje UE. I nie chodzi o to, że pol- ska branża moto takich aut nie będzie mogła produkować, bo zacznie to robić już w tym roku (Jeep w Tychach). Trudno jednak sobie wyobrazić, aby na dłuższą metę taką produk- cję oparła na energii pochodzącej z wysoko- emisyjnych źródeł, bo niedługo znaczenie będzie miała dekarbonizacja całego łańcucha wartości w przemyśle motoryzacyjnym. Nad tą i innymi branżami polskiego ekspor- tu unosić się może w ciągu co najmniej kilku nadchodzących lat widmo utraty rynków za- granicznych jeśli transformacja energetyczna w Polsce będzie przebiegać z opóźnieniem. Światowe firmy, których elementem łańcu- chów dostaw są polskie fabryki nie będą chcia- ły realizować w nich produkcji, nie dlatego, że te produkują wysokoemisyjnie (tzw. emisje bezpośrednie), ale z powodu korzystania z ze- wnętrznych wysokoemisyjnych źródeł ener- gii i poddostawców generujących ślad wę- glowy (emisje pośrednie). Dodatkową trud- nością będzie ograniczanie przez banki eks- pozycji na coraz bardziej ryzykowne, wyso- koemisyjne aktywa. Niektóre z polskich ban- ków zapowiedziały zejście z takich ekspozycji do roku 2030. Wieluświatowycheksporterów–państwiprzed- siębiorstw– coraz bardziej zdaje sobie sprawę, że zielona energia zmienić może ich znacze- nie w światowej gospodarce, bo państwa za- chodnie, w tym najszybciej Unia Europejska, wprowadząwęglowy podatek graniczny (Car- bon Border Adjustment Mechanizm), któ- ry obciążał będzie towary generujące ślad węglowy. Pogorszy on istotnie warunki kon- kurowania na unijnym rynku dla towarów