Credit Manager Magazine 2/2021

46 CREDIT MANAGER MAGAZINE Luty / february 2021 Sytuacja w regionie CEE Pandemia COVID-19 zakłóciła działalność i rozwój rynków nieruchomości handlowych na całym świecie. Pod koniec roku przeana- lizowaliśmy sytuację na rynkach regionu CEE: w Albanii, na Białorusi, w Bośni i Her- cegowinie, Bułgarii, Chorwacji, Czarnogórze, Czechach, Estonii, Litwie, Łotwie, Polsce, Rumunii, Serbii, Słowacji, Słowenii, Ukrainie i na Węgrzech. Wskaźnik odwiedzalności centrów handlo- wych w analizowanych krajach, między poło- wą 2019 a połową 2020 roku, spadł o 20-45%. W związku z obostrzeniami nakładanymi na sektor handlowy część sieci zmuszona była do uruchomienia nowych kanałów sprze- daży. Część z nich jeszcze przed wybuchem pandemii stawiała na wielokanałowość sprze- daży i komunikacji z klientem, jednak wiele podmiotów swoją działalność opierała jedy- nie o sklepy stacjonarne, które do niedawna świetnie się sprawdzały. Ubiegły rok pokazał jednak niedoskonałości i wady niektórych modeli biznesowych. Sklepy internetowe czy współpraca z platformami internetowymi ta- kimi, jak Allegro czy Zalando okazały się być ratunkiem dla wielu marek. W całym regionie udział sprzedaży online jest silnie zróżnicowany - od kilku procent w nie- których państwach do ponad 18%w Czechach. W Polsce udział sprzedaży online w 2020 r. szacowany jest na około 8% w porównaniu do 5,4% w 2019 roku. Wminionym roku wskaź- nik ten wzrastał w rekordowym tempie, lecz wciąż ponad 80% sprzedaży nadal pozostaje w innych kanałach. Na osiągnięcie równowagi w powyższym zakresie wpływ ma kilka kwestii obserwo- wanych w sektorze handlowym, z których część nie została jeszcze rozwiązana. Przykład mogą stanowić podmioty handlowe obecne na rynku, których działalność opiera się na partnerstwie franczyzowym. Zdarza się, że franczyzobiorcy zarządzają kilkoma markami jednocześnie. Dość często nie posiadają oni jednak kontroli nad platformą e-commerce ani praw do niej, co ogranicza ich możliwości sprzedaży internetowej. Kolejnym czynni- kiem są kwestie geograficzne, uniemożliwia- jące niektórym platformom sprzedaż na ryn- kach zagranicznych. Dobrym sygnałem jest fakt, że pomimo pan- demii, w 2020 roku na omawiane rynki weszło wiele luksusowych marek, w tym: Hugo Boss (Albania), Yves Saint Lauren, Dsquared, Cha- nel (Czechy) i Armani Beauty (Rumunia). Pożądane produkty Pandemia wpłynęła również na zmiany za- chowań konsumenckich w CEE. Aby lepiej zrozumieć te zmiany, skorzystaliśmy z narzę- dzia Google Trends, aby przeanalizować, ja- kich towarów najczęściej szukano przez wy- szukiwarkę Google w 6 krajach CEE: w Polsce, Czechach, Słowacji, Rumunii, Bułgarii i na Węgrzech. Jedną z kategorii, w których odno- towano znaczne zmiany jest sport. Narodowe kwarantanny oraz zamknięcie granic spowo- dowały, że wiele osób postawiło na uprawia- nie sportu w domu lub na łonie natury we własnej okolicy. To przełożyło się na wzrost zainteresowania rowerami oraz sprzętem kempingowym, które w większości państw CEE osiągnęło w pierwszej połowie 2020 roku rekordowy poziom. Inną kategorią, w której odnotowano duży wzrost, są wydatki zdrowotne. W większo- ści państw słowo „termometr” wyszukiwano w Google 5-6 razy częściej niż wiosną zeszłe- go roku. Wielkość rynku CEE Na rynek centrów handlowych w 17 anali- zowanych przez Colliers państwach w regio- nie Europy Środkowo-Wschodniej składa się z niemal 1670 obiektów o całkowitej po- wierzchni najmu (GLA) ponad 34,6 mln m 2 Obsługują one blisko 173 mln konsumentów. Polska jest największym rynkiem handlowym w tej części Europy, obecnie funkcjonują tu 532 centra handlowe o łącznej powierzch- ni 12,1 miliona m 2 Drugim co do wielkości rynkiem są Czechy z 232 centrami handlowy- mi (4,2 miliona m 2 powierzchni), natomiast najmniejszym jest Czarnogóra z 14 obiektami o łącznej powierzchni 110 tys. m 2 . Także w regionie CEE przybyło parków han- dlowych i małych centrów o powierzchni od 5 000 do 10 000 m 2 GLA. Obecnie w krajach CEE-17 działa około 670 tego typu obiektów o łącznej powierzchni najmu (GLA) 6 mln m 2 , z czego najwięcej w Polsce (164 obiektów o łącznej powierzchni 1,2 miliona m 2 GLA). To właśnie ten segment rynku będzie w naj- bliższej przyszłości rozwijać się najszybciej. Warto zaznaczyć, że rynki centrów handlo- wych w krajach CEE-17 są na różnym etapie rozwoju. Największe nasycenie przestrzenią handlową na 1 000 mieszkańców odnotowu- jemy w Estonii (738 m 2 ), a najniższe w Alba- nii (104 m 2 ). W Polsce wskaźnik ten jest na poziomie 316 m 2 / 1 000 mieszkańców. Roczna siła nabywcza populacji CEE-17 oscyluje na poziomie 893 miliardów euro. Należy jednak zaznaczyć, że jej wartość jest bardzo zróżnicowana w zależności od kraju. W Słowenii, Estonii, Czechach, Polsce, Li- twie oraz na Słowacji siła nabywcza waha się w przedziale 9 500 - 12 500 EUR per capita rocznie, podczas gdy na Ukrainie, Białorusi, w Albanii oraz Bośni i Hercegowinie jest to 1 500 - 3 500 EUR per capita rocznie. Na stałe Jak „nowa rzeczywistość” będzie wpływać na branżę handlową? Czy nawyki konsumentów trwale się zmienią? Kto przetrwa i dostosu- je się nowych realiów? Jak będą wyglądały centra handlowe w przyszłości? Na te pyta- nia na razie trudno jest odpowiedzieć. Jedno jest jednak pewne - już nigdy nie będzie tak samo. Wydarzenia minionego roku na stałe zmieniły świat i jego postrzeganie, a branża handlowa stoi przed ogromnym wyzwaniem dostosowania się do nowej rzeczywistości. Wielokanałowość sprzedaży, szybkość do- staw, jak również odpowiednia komunikacja z klientem i ciągłe badanie jego potrzeb nie stanowią już przesłanek do osiągnięcia suk- cesu, stały się obowiązkiem każdej marki. Wszystko wskazuje na to, że nawet po całko- witym zniesieniu restrykcji, wiele z naszych nowych nawyków zakupowych, których ko- łem napędowym była pandemia, zostanie i wpisze się jako trend w nową rzeczywistość. ANALIZA BRANŻOWA Dominika Jędrak Ekspert z ponad 20-letnim doświad- czeniem analitycznym na rynku nie- ruchomości komercyjnych. Jako dy- rektorDziałuDoradztwa iBadańRyn- ku w Colliers odpowiada m.in . za za- rządzanie i koordynowanie prac 11- -osobowego zespołu analityków, pro- wadzenie projektów dla klientów czy przygotowywanie raportów. Przed do- łączeniem do Colliers w 2010 roku pracowała m.in . na stanowisku ana- lityka rynku nieruchomości hote- lowych na Europę Środkowo-Wscho- dnią oraz analityka rynku nierucho- mości biurowych i magazynowych. Brała też udział w licznych projektach dotyczących rynku nieruchomości ha- ndlowych i mieszkaniowych.